Երևանի մետրոպոլիտեն

Երևանի մետրոպոլիտեն
Տեղեկություն
Երկիր	Հայաստան
Քաղաք	Երևան
Բացման թվական	1981 թ. մարտի 7
Գծերի երկարություն	13,4 կմ
Կայարանների թիվ	10
Գծերի թիվ	1
Ուղևորահոսքը մեկ օրում	50000
Ուղևորահոսքը մեկ տարում	25000000
Գծերի գծապատկեր
Նյութեր Վիքիպահեստում

Երևանի մետրոպոլիտենի ոչ պաշտոնական լոգոն

Երևանի Մետրոպոլիտեն (կամ Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի Մետրոպոլիտեն ), Հայաստանի մայրաքաղաք՝ Երևանի մետրոպոլիտենային ցանցն է։ Կառուցումն սկսվել է 1972-ին, գործարկվել է 1981-ին և ընդլայնվել մինչև 1996 թ.։ Գտնվում է Հայաստանի Կապի և Տրանսպորտի նախարարության ենթակայության տակ։ Աշխատողների թիվը 2005-ի տվյալներով՝ 1.129 մարդ։

Պատմությունը

Ի սկզբանե կառուցման նախագիծը հաստատվել է որպես ստորգետնյա տրամվայի նախագիծ, սակայն հետագայում այն վերափոխվել է մետրոյի: Կառուցումն սկսվել է 1972 թ., սակայն այն պատճառով, որ հինգ տարի անց ճանապարհի միայն 3,9 կմ էր պատրաստ, 1977-ին կոմունիստական կուսակցությունը որոշում կայացրեց սովետական այլ քաղաքներից (Մոսկվայի, Լենինգրադի, Մինսկի կամ Թիֆլիսի) օգնության կանչել նման աշխատանքների փորձ ունեցող մասնագետների:

Մետրոպոլիտենը բացվեց 1981թ. մարտի 7-ին։ Հետագա տարիների ընթացում այն ընդլայնվեց դեպի քաղաքի հարավային մասերը: Վերջին կայարանը (Չարբախ) շահագործման է հանձնվել 1996 թ.:

Մետրոպոլիտենի կառուցումն ու ընդլայնումը կատարվել է Կարեն Դեմիրճյանի ղեկավարության օրոք և նրա անմիջական հովանավորությամբ: 1999-ի դեկտեմբերի 28-ին Երևանի մետրոպոլիտենը անվնավեց հոկտեմբերի 27-ին Ազգային ժողովում ահաբեկչական գործողության ժամանակ սպանված Կարեն Դեմիրճյանի անունով։

Կառուցման բարձր որակի շնորհիվ մետրոպոլիտենը 1988-ի կործանարար երկրաշարժի ժամանակ չկրեց որևէ լուրջ վնաս, և շարունակեց գործել արդեն իսկ հաջորդ օրը։ Սակայն երկրաշաժը մետրոպոլիտենի ընդլայնման աշխատանքների դադարեցման գլխավոր պատճառներից մեկը դարձավ (դադարեցվեցին Աջափնյակ և Դավիթաշենի թաղամասերում մետրոյի կայարանների կառուցման աշխատանքները), քանի որ հանրապետության ամբողջ շինարարական ռեսուրսները ուղղվել էր ավերված շրջանների վերականգմանը։

1990-ականների սկզբի ճգնաժամի ընթացքում միակ հասարակական տրանոպորտի տեսակն էր, որ չէր դադարեցրել իր աշխատանքը։

Ժամանակագրություն

Հատվածը	Բացման ամսաթիվը
Բարեկամություն - Սասունցի Դավիթ	Մարտի 7, 1981
Հանրապետության Հրապարակ	Դեկտեմբերի 26, 1981
Սասունցի Դավիթ - Գործարանային	Հուլիս 11, 1983
Գործարանային - Շենգավիթ	Դեկտեմբեր 26, 1985
Շենգավիթ - Գարեգին Նժդեհի Հրապարակ	Հունվարի 1, 1987
Զորավար Անդրանիկ	Դեկտեմբերի 2, 1989
Շենգավիթ - Չարբախ	Դեկտեմբերի 26, 1996

N.B Շենգավիթ-Չարբախ երթուղին գործում է որպես առանձին ծառայաություն։

Վերաանվանումներ

1992-ին՝ Հայաստանի անկախացումից և ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո վերանվանումների ալիքը ներառել էր նաև մետրոպոլիտենի կայարանները։

Կայարանը	Նախկին անվանում	Տարիներ
Մարշալ Բաղրամյան	Սարալանջի	1981-1982
Հանրապետության Հրապարակ	Լենինի Հրապարակ	1981-1992
Գարեգին Նժդեհի Հրապարակ	Սպանդարյան Հրապարակ	1987-1992
Զորավար Անդրանիկ	Հոկտեմբերյան	1989-1992

Թվեր և փաստեր

• 1981-ի դրությամբ տարեկան 14 միլլիոն մարդ էր օգտվում մետրոյից, 1987 թ. այդ թիվն արդեն հասնում էր 31 միլլիոնի (ինչը համապատասխանում էր բոլոր տրանսպորտային միջոցների 9 %-ին): 2001-ին այդ թիվը կազմում էր 15,5 միլիոն երթևեկող: 2008-ին մետրոն 18 միլիոն ուղևոր է տեղափոխել, 2009-ին՝ 25 միլիոն։ Ներկայում (2010 թ.) մետրոյից օրական օգտվում է 50-ից 60 հազար մարդ։

• Մետրոյի ուղիների ընդհանուր երկարությունը 13,4 կմ է, գործում է 10 կայարան։

Կայարաններ

Երևանի մետրոպոլիտեն
պայմանական նշաններ Նազարբեկյան Աջափնյակ Բարեկամություն Մարշալ Բաղրամյան Երիտասարդական Հանրապետության հրապարակ Զորավար Անդրանիկ Սասունցի Դավիթ  +ե/ու «Սասունցի Դավիթ» ՏՍԿ Գործարանային Շենգավիթ Գարեգին Նժդեհի հրապարակ Շենգավիթ դեպո Չարբախ

1. Բարեկամություն
2. Մարշալ Բաղրամյան
3. Երիտասարդական
4. Հանրապետության Հրապարակ
5. Զորավար Անդրանիկ
6. Սասունցի Դավիթ
7. Գործարանային
8. Շենգավիթ
9. Գարեգին Նժդեհի Հրապարակ
10. Չարբախ

Կայարանների կառամատույցներն ունեն մոտ 100 մ երկարություն, ինչը հնարավորություն է տալիս մինչև հինգ վագոնից կազմված գնացքներ օգտագործել։ Ներկայումս օգտագործվում են 81-717 տիպի երկու վագոններով 13 գնացքներ (12-ը հիմնական ուղու վրա և մեկը Չարբախ-Շենգավիթ գծի վրա)։ 81-714 տիպի վագոնները չեն կիրառվում 2000-2001 թթ. տնտեսական պատճառներով։

Գնացքների երթևեկության հաճախականությունը բանուկ ժամերին մոտ հինգ րոպեն մեկ է, իսկ այլ ժամերի մինչև 15 րոպեն մեկ, գնացքի շարժման միջին արագությունը 35 կմ/ժ է:

Երևանի մետրոլոպիտենի տարեկան բյուջեն 2002-ին կազմէլ էր 1 միլիարդ 440 միլիոն ՀՀ դրամ։ Այդ գումարից 800 միլիոնը տրամադրվել էր պետության կողմից, իսկ մնացած մասը գոյացել է տոմսերի վաճառքից, այլ առքուվաճառքից և գովազդից։ Տոմսի գինը 2011թ հուլիսի 1-ից 100 դրամ (նախկինում 50 դրամ):

Արտաքին հղումներ

• Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի Մետրոպոլիտեն
• Urbanrail.net
• Metroworld
• Metrosoyuza
• Երիտասարդական կայարանի 3D մոդելը

Մեդիա ֆայլեր

Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել Երևանի մետրոպոլիտեն կատեգորիայում։