Երեք Ազգերի Գավաթ (ռեգբի)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Երեք Ազգերի գավաթ, միջազգային ռեգբի յունիոնի մրցույթ, որն անց է կացվում ամեն տարի Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի և Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ռեգբիի ազգային հավաքականների միջև։ Մրցույթը կազմակերպվում է SANZAR-ի և երեք երկրների ռեգբի յունիոնի կառավարման մարմինների կողմից։ Այս երեք հավաքականները գերիշխում են միջազգային դասում, և նույնիսկ Երեք Ազգերը համարվում է աշխարհի ուժեղների առաջնությունը։

Երեք Ազգերը կկոչվի Չորս Ազգեր, երբ Արգենտինան նույնպես միանա 2012-ին։ Արգենտինան դեռ մինչ այս պետք է միանար այս առաջնությանը, սակայն հարկավոր է համապատասխանել որոշ պայմանների, որպեսզի դա կատարվի։

Մրցույթը անց է կացվում տան և հյուրային խաղերի հիմքով։ Առաջին մրցաշարից, որը կայացել է 1996-ին և մինչև 2005 թվականը, երեք թիմերը խաղացել են միմյանց հետ մեկական անքամ։ Մինչ այդ, նրանք միմյանց հետ խաղացել են երեքական խաղ, չհաշված 2007 թվականի Ռեգբիի Աշխարհի Առաջնությունը, երբ թիմերը խաղացին երկուական պտույտով։ Մինչ այս խաղի ասպարեզ գալը, Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան ամեն տարի միմյանց հետ պայքարում էին Բլեդիսոլ Գավաթի համար, Ազատության Գավաթի համար՝ Նոր Զելանդիան և Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը և Մանդելա Չելենջ Պլեյթի համար՝ Ավստրալիայի և Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը։

Հիմնադրում[խմբագրել]

Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան սկսեցին միմյանց հետ մրցել 1903 թվականից։ Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը սկսեց իր այցը դեպի երկու երկրները 1921-ից, սակայն դրանք երբեք չեն եղել պաշտոնական մրցույթներ այն ժամանակ, երբ պաշտոնական են համարվել հյուսիսային կիսագնդում անց կացվող Տան Գավաթի (այժմ Վեց Ազգերի Գավաթ) հանդիպումները։ Երկար տարիների ընթացքում հարավային ազգերը ձգտում էին մրցակցել Տան Ազգերի հետ։ Ժամանակ առ ժամանակ Երեք Ազգերը հանդիպել են Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի հետ Բլեդիսոլ գավաթում։ 1987 թվականին Ռեգբիի Աշխարհի Գավաթի ի հայտ գալը քայլ էր դեպի ժամանակակից Երեք Ազգերի մրցաշարը. Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը չի մասնակցել Աշխարհի Գավաթին մինչև 1995 ապարտեիդի պատճառով։

Ռեգբին որպես պրոֆեսիոնալ սպորտ դարնալուն պես կազմավորվեց նաև Երեք Ազգերի գաղափարը. 1995 թվականի Աշխարհի Գավաթի ավարտին մոտ Հարավաֆրիկյան Հանրապետության, Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի միությունները մեգա-միլիոնային պայմանագիր են կնքում SANZAR-ի ստեղծման համար։ Նոր միությունը շուտով հայտարարում է տասնամյա համաձայնագրի մասին, որի արժեքն էր £360 միլիոն։ Դրանց համարժեք Եվրոպայում ստեղծվել է Հինգ Ազգեր մրցաշարը։

Մրցաշարեր[խմբագրել]

1996 թվականի մեկնարկային մրցաշարում գերիշխեցին All Blacks-ը, որոնց անդիմակայելի գրոհը թողեց Springboks-ին և Wallabies-ին հաղթանակել միայն մեկական անգամ միմիանց հետ խաղում։ Անդրանիկ առաջնության առաջին խաղում Նոր Զելանդիաի մրցակիցն էր Ավստրալիան, որում ՆԶ-ն հաղթեց ավելի քան 40 միավորով, ինչպես նաև տարավ հաղթանակ բորոլ չորս խաղերում։ Մնացած հանդիպումները պայքար էին միայն միավորների համար։ Երեք Ազգերի խաղերը պսակվեցին մեծ հաջողությամբ։

Նույն պատմությունը կրկնվեց նաև 1997-ին։ All Blacks-ը պահպանելով իր գերիշխանությունը նորաստեղծ առաջնությունում՝ ևս մեկ անքամ դարձավ նհաղթելի։ Ավստրալիաի և Հարավաֆրիկայի թիմերը նորից գտան իրենց տեղերը նույն հորիզոնականներում՝ վաստակելով մեկական հաղթանակ։ 1998-ում կատարվեց նախորդ արդյունքների տեղաշարժ, որում Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը հաղթեց մրցաշարում, իսկ Ավստրալիան գրավեց երկրորդ տեղը։ Մրցաշարի երկակի հաղթող Նոր Զելանդիան ավարտեց մրցաշարը եռյակի վերջում՝ չունենալով ոչ մի հաղթանակ։ Հաջորդող 1999-ի մրցաշարում Նոր Զելանդիան նորից գրավեց Երեք Ազգերի հաղթական բարձունքը՝ թողնելով Հարավաֆրիկային վերջին տեղում։

Աշխարհի չեմպիոն Ավստրալիան տարավ իր առաջին հաղթանակը Երեք Ազգերում միայն 2000-ին։ Այդ մրցաշարը նաև նշանավոր դարձավ բացման ժամանակ Ավստրալիաի և Նոր Զելանդիաի հանդիպմանը ներկա 109,874 հանդիսատեսներով, որը տեղի ունեցավ “Stadium Australia”-ում։ All Blacks-ի հետ պայքարում Ջոնա Լոմուն ունենալով վնասվածք՝ փորձ վաստակեց այդ հանդիպման ժամանակ։ Երեք Ազդերի հանդիպուներում այդ հանդիպումը ստացավ շատ բարձր գնահատական։

Ավստրալիան շարունակեց իր հաղթական երթը նաև հաջորդ տարվա Երեք Ազգերի մրցաշարում, սակայն նրանց երթը ավարտին հասավ 2002-ին All Blacks-ի հաղթանակով։ Նոր Զելանդիան բարեհաջող պաշտպանեց իր տիտղոսը նաև 2003-ին։ Հարավաֆրիկյան հանրապետությունը հաղթեց 2004-ում որտեղ երեք ազգերը ունեցան երկուական հաղթանակ միմյանց նկատմամբ։ Springboks-ը հաղթանակեց գերազանցող միավորներով։ Հաղթանակը վերադարձավ Նոր Զելանդիաին 2005-ին, երբ Wallabies-ին չհաջողվեց հաղթանակ տանել։ 2006-ին Նոր Զելանդիան շարունակեց իր հաղթական երթը՝ վաստակելով մրցանակը մրցաշարի ավարտից 2 խաղ առաջ։ Ֆրանսիայում կայացած Աշխարհի Գավաթի հետ խաչվելու պատճառով 2007-ին Երեք Ազգերի մրցաշարը կրճատվեց՝ մինչև երկուական խաղի հասնելով։ Երեք Ազգերի մրցաշարը և Բլեդիսոլ գավաթը (Նոր Զելանդիայի և Ավստրալիայի միջև) իրենց եզրափակիչները անց կացրեցին միմյանց հետ Ավստրալիայի Էդեն Պարկ մարզադաշտում։ Նոր Զելանդիան երկու մրցաշարում էլ հեշտությամբ հաղթանակ տարավ։ Աշխարհի առաջնության նախաշեմին Հարավաֆրիկյան թիմը մրցասպարեզ հանեց ավելի թույլ կազմ՝ համեմատած Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի հետ, որը բերեց հակասության։ Նոր Զելանդիան պաշտպանեց իր տիտղոսը 2008-ին կայացած Ավստրալիայի հետ եզրափակիչում։ Հարավաֆրիկյան հավաքականը 2009-ին հայտարարեց իր մասին Նոր Զելանդիայի հետ եզրափակիչում, որը կայացավ Համիլթոնում։ 2010-ը ականատես եղավ Նոր Զելանդիայի իշխմանը 6 խաղից 4-ում հաղթանակ տանելով։