Դորիան Գրեյի դիմանկարը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Դորիան Գրեյի դիմանկարը
Lippincott doriangray.jpg

Գրքի շապիկը
հեղինակ Օսկար Ուայլդ
Բնօրինակ անվանում The Picture of Dorian Gray
Երկիր Անգլիա
Լեզու անգլերեն
Ժանր(եր) վեպ
հրատարակչություն Lippincott’s Monthly Magazine

«Դորիան Գրեյի դիմանկարը» (անգլ.՝ The Picture of Dorian Gray), աշխարհահռչակ անգլիացի գրող՝ Օսկար Ուայլդի վեպ։ Համարվում է հեղինակի ամենանշանավոր ստեղծագործությունը։ Սա Ուայլդի միակ հրատարակված վեպն է, որը աշխարհի ամենաընթերցվող գրքերից մեկն է։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1890 թվականի հուլիսին, անգլիական թերթերից մեկում։ Առանձին գրքի տեսքով, տպվել է միայն 1891 թվականի ապրիլին։ Այդ հրատարակչությամբ, քննադատներն ու գրաքննիչները շատ բաներ էին հեռացրել, ավելացրել վեպում։

Գլխավոր հերոսներ[խմբագրել]

  • Դորիան Գրեյ, երիտասարդ, որը առանձնանում է բոլորից իր արտասովոր ու հրաշալի գեղեցկությամբ։ Գրքի սկզբում նա բնութագրվում է որպես մի բարի, լավատես ու միամիտ երիտասարդ, սակայն հետագայում ընկնում է լորդ Հենրիի չարագույն ու համոզիչ խոսակցությունների ազդեցության տակ։ Լորդ Հենրին պնդում է, որ Դորիանի գեղեցկությունը ամենակարևոր ու թանկարժեք բանը պետք է լինի իր կյանքում, քանի որ նա կարող է շատ շուտ այն կորցնել։ Դորիան Գրեյի հակասական կերպար է. նա մե՛կ բարեհաբյուր է, մե՛կ հանցագործ։
  • Լորդ Հենրի, ազնվական, նոր հեդոնիզմի գաղափարախոս։ Ընկերանալով Դորիան Գրեյի հետ, սկսում է նոր հատկություններ բացահայտել երիտասարդի հոգու մեջ։ Մոլորեցնում է նրան և կարողանում իր ազդեցության տակ գցել։ Լորդ Հենրին հասնում է նրան, որ դառնում է Դորիանի գաղափարախոսը և ամենագլխավոր խորհրդակիցը։
  • Բէզիլ Հոլուորդ, նկարիչ, որը նկարեց Դորիան Գրեյի դիմանկարը։ Նա տեսնում էր Դորիանի հոգու ամբողջ առանձնահատուկ գեղեցկությունը և լցվում մեծ սիրով վերջինիս հանդեպ։
  • Սիբիլա Վեյն, դերասանուհի, որը մինչ իր սիրեցյալին (Դորիան Գրեյին) հանդիպելը ապրում էր սովորական թատրոնի կարիքավոր կյանքով։ Դորիանի հանդեպ իր ունեցած սերը, ստիպեց հրաժարվել թատրոնից և իր ամբողջ կյանքը նվիրաբերել իր ապագա ամուսնուն։ Սակայն Դորիանը չի ողջունում Սիբիլայի այդ քայլը և հրաժարվում է ամուսնանալ իր հետ։ Հետևանքները շատ լուրջ են լինելու։
  • Ջեյմս Վեյն, Սիբիլայի եղբայրը, որը երկար տարիներ ցանկանում էր վրեժխնդիր լինել Դորիան Գրեյից իր քրոջ համար։

Սյուժե[խմբագրել]

«Դորիան Գրեյի դիմանկարը» վեպը պատմում է մի նկարչի՝ Բեզիլ Հոլուորդի մասին, ով պատահաբար ծանոթանում է իր մուսայի, իր երազանքների էակի՝ Դորիան Գրեյի հետ, սիրում նրան ու ոգեշնչված նրան է նվիրում իր արվեստն ու հոգին։ Սա սովորական սեր չէ, այլ մի յուրահատուկ ոչ բնական նվիրում ու հրապույր, տղամարդ-տղամարդ հարաբերությունների աստվածային գագաթ։ Երբ տղամարդն իր սեռակցին է տենչում ամենայն ազնվությամբ ու պարզությամբ, ամենայն սիրով ու քնքշությամբ, առանց հետին մտքերի, փորձելով տիրանալ ոչ թե նրա մարմնի տենչագին գեղեցկյությանն այլ հոգու առեղծվածային խորությանը, զգայական նվիրումին։ Եվ ինչպես նկարագրվում է գրքի նախաբանում «Վեպում արծարծվում են բազմաթիվ հարցեր, որոնցից հիմնականը արվեստի, բարոյագիտության և գեղեցիկի փոխադարձ կապն է։ Դորիան Գրեյը հետևելով Հենդոնիզմին, դառնում է գեղեցկության և երիտասարդության պաշտամունքի զոհը»։ Նկարիչը նկարում է իր մուսայի՝ Դորիանի դիմանկարն ու այդ վարկյանին հրապուրված իր նկարի գեղեցկությամբ, բայց հուսալքված, որ նկարի երիտասարդությունը հավերժ է, Գրեյն արտահայտում է վեպի իմաստը՝ կախարդանքին, կամ միգուցե երևակայական կախարդանքին սկիզբ տվող այդ բառերը՝

Aquote1.png — Ես նախանձում եմ ամեն ինչի, որի գեղեցկությունն անմահ է։ Նախանձում եմ նույնիսկ իմ այս դիմանկարին։ Ինչո՞ւ նա պետք է պահպանի այն, ինչ ինձ վիճակված է կորցնելու։ Յուրաքանչյուր անցնող ակնթարթ խլում է ինձանից ինչ-որ բան և տալիս նրան։ Օ~, եթե լիներ ճիշտ հակառակը, եթե փոխվեր նկարը, իսկ ես մնայի ճիշտ նույնը` ինչպես հիմա։ Ինչո՞ւ նկարեցիք, կգա մի օր երբ այդ նկարը կծաղրի ինձ կծաղրի դաժանորեն։
— Դորիան
Aquote2.png


Այո և եկավ այդ օրը, այն օրը, երբ սկսվեցին Դորիանի տառապանքները. ամեն կատարած հանցանք, ամեն արատավոր արարք, որ կատարում էր Դորիանը, արտացոլվում էր այդ նկարում՝ նրա կյանքը վերածելով դժոխքի։ Ամեն անգամ նա տուն էր վերադառնում վախով ու սարսափով, որ նկարն էլի մի բան կպատմի իր մասին, էլի մի բիծ նրա կենսագրությունում։ Իսկ առաջին բիծը հայտվեց այն օրը, երբ Դորիանին խենթի պես սիրող մի դերասանուհի, չդիմանալով նրա մերժմանն ու արհամարհանքին, ինքնասպան եղավ։ Դորիանը որոշեց թաքցնել նկարը և նկարի սպիավոր հետքերը հասարակությունից, իր մտերիմներից, բայց իրենից թաքցնել չէր կարող, այն ամեն վարկյան հիշեցնելու էր նրան իր կատարած հանցանքները, և խենթացած նա մեղադրում էր Բեզիլին՝

Aquote1.png — Տարիներ առաջ, երբ ես դեռ փոքր էի, դուք հանդիպեցիք ինձ, շոյեցիք ինձ և սովորեցրիք հպարտանալ իմ գեղեցկությամբ։ Մի օր էլ ծանոթացրիք ձեր ընկերոջ հետ, և նա բացատրեց երիտասարդության հրաշքը։ Դուք ավարտեցիք իմ դիմանկարը, որ բացհայտեց գեղեցկության հրաշքը։ Մի խելահեղ ակնթարթ, մինչև հիմա էլ դեռ չգիտեմ՝ զղջամ թե ոչ, ես ցանկություն հայտնեցի… կամ թերևս աղոթք էր դա… Այո դա այն օրն էր երբ Դորիանը խնդրեց Աստծուն պահպանել իր երիտասարդությունը, փոխարենը խլելով դիմանկարի գեղեցկությունը։
— Դորիան
Aquote2.png


Դորիան Գրեյը նայեց դիմանկարին և հանկարծ համակվեց ատելության անզուսպ զգացումով Բեզիլ Հոլուորդի նկատմամբ, կարծես այդ զգացումը նրան ներշնչվեց կտավի տեսիլքից, որը քմծիծաղ շուրթերով փսփսաց նրա ականջին։ Դորիանը սպանեց իր սիրելի Բեզիլին, մեկին, ով խենթագին սիրում էր նրան, մեկին, ով իրեն էր նվիրել իր արվեստը, մեկին, ում կյանքը սկսվում ու ավարտվում էր Դորիանով… Սակայն դա դեռ նրա տառապանքների սկիզբն էր։ Վեպի վերջում Դորիանը ճանկում է դանակն ու խրում դիմանկարի մեջ, ապա լսվեում է զարհուլրելի մի ճիչ… Քառորդ ժամ անց աղախինները մտնելով ներս տեսան պատից կախված իրենց տիրոջ հոյակապ դիմանկարը, երիտասարդության ու գեղեցկության ամբողջ շքեղությամբ։ Իսկ հատակին ընկած էր մի սպանված մարդ՝ ֆրակը հագին, դանակը սրտի մեջ մխրճված։ Նրա դեմքը թոշնած էր, կնճռոտված ու վանող, և միայն մատանիներից ճանաչեցին, թե ով է նա… Դորիան Գրեյն էր…։ [1]

Մեջբերումներ[խմբագրել]

Ստորև ներկայացված են «Դորիան Գրեյի Դիմանկարը» գրքի առավել հայտնի խոսքերը.

Aquote1.png Խիղճն ու վախը նույն բաներն են։ «Խիղճը» վախկոտության պաշտոնական անվանումն է։
— Լորդ Հենրի
Aquote2.png


Aquote1.png Սեփական հոգին և ընկերների կրքերը — ահա թե ինչն է կյանքում ամենագրավիչը։
— Լորդ Հենրի
Aquote2.png


Aquote1.png Հասարակական կարծիքի հանդեպ ունեցած սարսափը բարոյականության հիմքն է, իսկ սարսափը Աստծո առաջ, դա այն սարսափն է, որի վրա հիմնվում է կրոնը։ Ահա թե ինչն է իշխում մեզ վրա։
— Լորդ Հենրի
Aquote2.png


Aquote1.png — Օ, ինչպես են մարդիկ կառչում հավատարմությունից։ Չէ՞ որ նույնիսկ սերն ամբողջովին կենսաբանական խնդիր է։ Դա ոչնչով կախված չէ մեր կամքից։ Երիտասարդները ցանկանում են հավատարիմ մնալ, չեն կարողանում, ծերերը փորձում են դավաճանել, բայց ի վիճակի չեն։ Ուրիշ ոչինչ։
— Լորդ Հենրի
Aquote2.png


Aquote1.png Մենք իրավունք ունենք մարդու մասին դատել մյուսների վրա թողած ազդեցությունից։
— Բեզիլ Հոլուորդ
Aquote2.png


Էկրանավորում[խմբագրել]

Վեպը մոտ 25 անգամ էկրանավորվել է տարբեր երկրների ու ռեժիսորների կողմից։
Դրանցից առավել նշանավոր են.

  • «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» (1945, ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ ռեժ. Ալբերտ Լուին, գլխ. դերում Հյորտ Հարդֆիլդ)
  • «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» (1968, {{{2}}} ԽՍՀՄ ռեժ. Վիկտոր Տուրբին և Նադեժդա Մարոսալովա, գլխ. դերում Վալերի Բաբյատինսկի)
  • «Դորիան Գրեյ» (1970, {{{2}}} Գերմանիա ռեժ. Մասսիմո Դալլամանո, գլխ. դերում Հելմուտ Բերգեր)
  • «Դորիան Գրեյ. Սատանայի դիմանկարը» (2001, ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆFlag of Canada.svg Կանադա ռեժ. Ալան Գոլդսթայն, գլխ. դերում Էթան Էրիկսոն)
  • «Դորիան Գրեյ» (2009, {{{2}}} ՄԹ ռեժ. Օլիվեր Փարքեր, գլխ. դերում Բեն Բառնս)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]