Գրինփիս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գրինփիս
Տիպ Միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպություն
Հիմնադրված 1971 թ
Հիմնադիրներ Ամստերդամ, Նիդերլանդներ (Գրինփիս Ինտերնեյշնլ)
Հիմնական անձինք Գերդ Լեյպոլդ, գործադիր տնօրեն մինչև 2009թ-ի նոյեմբեր

Կումի Նայդու, գործադիր տնօրեն 2009թ-ի նոյեմբերից

Լալիտա Ռամդաս, վարչության նախագահ
գործունեության որլորտ Շրջակա միջավայրի պահպանություն, Պացիֆիզմ
Նվիրատվություններ € 196.600.000 (2008)
Կամավորների թիվ 100.000
Աշխատակիցների թիվ 1.500
Անդամների թիվ 2.860.000 (2008)
Կայք http://www.greenpeace.org

Գրինփիս (անգլ.՝ Greenpeace - «կանաչ խաղաղություն»), Միջազգային հասարակական բնապահպանական կազմակերպություն է, որը հիմնվել է Կանադայի Վանկուվեր քաղաքում՝ Դեյվիդ Մաքթագգարտի կողմից 1971թ. սեպտեմբերի 15-ին։ Հիմնական նպատակը-հասնել գլոբալ էկոլոգիական խնդիրների լուծմանը, այդ թվում հասարակության և իշխանությունների ուշադրությունը գրավելով դրանց վրա։ Գրինփիսը գոյություն ունի միայն կողմնակիցների նվիրատվությունների շնորհիվ և սկզբունքորեն չի ընդունում ֆինանսական օգնություն պետական կառույցներից, քաղաքային կուսակցությունից կամ բիզնեսից։ Գրինփիսը հայտնի է իր հնչեղ ակցիաներով, որոնք միտված են ԶԼՄ-ի ուշադրությունը ուղղել դեպի էկոլոգիական խնդիրները։ Վկայությունը՝ Գրինփիսի սկզբունքներից մեկն է։ Կազմակերպությունը ձգտում է հայտնվել էկոլոգիական հանցագործության վայրում և մարդկանց տրամադրել անկախ և հավաստի ինֆորմացիա։

Աշխարհագրություն[խմբագրել]

Տարածաշրջանային գրասենյակներ[խմբագրել]

Երկրներ, որոնցում առկա է Գրինփիսի ներկայացուցչությունը

Տարածաշրջանային գրասենյակները միավորում են մի քանի պետություններ։

Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպա (Ավստրիա, Հունգարիա, Լեհաստան, Սլովակիա, Սլովենիա)

Սկանդինավիա (Դանիա, Նորվեգիա, Ֆինլանդիա, Շվեդիա)

Միջերկրածովյան (Իսրայել, Լիբանան, Մալթա, Թուրքիա)

Հարավ-արևելյան Ասիա (Ինդոնեզիա, Թաիլանդ, Ֆիլիպիններ)

Ավստրալիա և Օվկիանիա (Ավստրալիա, Պապուա Նոր Գվինեա, Սողոմոնի կղզիներ, Ֆիջի)

Ազգային գրասենյակներ[խմբագրել]

Եվրոպա Բելգիա, Մեծ Բրիտանիա, Գերմանիա, Հունաստան, Իսպանիա, Իտալիա, Լյուքսեմբուրգ, Նիդերլանդներ, Պորտուգալիա, Ռուսաստան, Ռումինիա, Ֆրանսիա, Չեխիա, Շվեյցարիա

Ասիա Հնդկաստան, ՉԺՀ, Ճապոնիա

Աֆրիկա Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն, Սենեգալ, ՀԱՀ

Հյուսիսային Ամերիկա Կանադա, Մեքսիկա, ԱՄՆ

Հարավային Ամերիկա

Արգենտինա, Բրազիլիա, Չիլի

Ավստրալիա և Օվկիանիա

Նոր Զելանդիա

Նավթային ընկերություն[խմբագրել]

Գրինփիսի ակտիվիստները իրագործում են բողոքի ցույցեր ընդդեմ նավթային ապրանքների օգտագործման, քանի որ դրանց օգտագործման արդյունքում մթնոլորտ են արտանետվում բազմաթիվ թունավոր նյութեր։ Որոշ ռադիկալ ակտիվիստներ փորձեր են ձեռնարկել ներթափանցել տվյալ ընկերության նավթ տեղափոխող լցանավեր (տանկերներ)։

Գրինփիսականների ամենամեծ հաղթանակներից մեկը համարվում է բրիտանական Shell ընկերության Brent Spar) նավթային պլատֆորմի Բրենտ Սպար ընկղմումից հրաժարումը 1995թ.-ին, քանի որ այն շատ թունավոր նյութ էր պարունակում։ Որոշ ակտիվիստների հաջողվել էր հասնել պլատֆորմի մի տախտակամած և ամրանալ դրա վրա։ ԶԼՄ-ի և հասարակության բուռն ռեկցիան բերեց հարևան պետություների կողմից ընկղման դատապարտմանը, Shell -ի արժեթղթերի անկման և այդ ընկերության դեմ բոյկոտի փորձերին։ Չնայած դրան, մեծբրիտանական կառավարությունը թույլատրեց Shell ընկերությանը իրականացնել տվյալ պրոցեդուրան, սակայն ընկերության ղեկավարությունը որոշում ընդունեց չանել դա և վարվել այնպես, ինչպես խորհուրդ էին տալիս ակտիվիստները՝ պլատֆորմը մասնատել ափին։ Ինչպես նշում է Նաումի Կլայնինը` ոչ կորպորատիվ շարժման և բրենդինգի ազդեցիկ փորձագետը, կազմակերպության առաջնորդ Ռոբին Գրոով-Ռայթի ուղղված հղման մեջ.

Այն դասը, որը Գրինփիսը քաղեց իր հաղթանակից Բրենդ Սպարի նկատմամբ, դաս էր „տարածության, որը պատկանում է ամբողջ մարդկության համագործակցությանը“ անձեռնմխելիության մասին, տարածք, որը նշված չէ ոչ մի մասնավոր ինստիտուտին և այդ պատճառով էլ հանդիսանում է համընդհանուր սեփականություն։

Ռուսաստանի Գրինփիսը[խմբագրել]

Ոչ ճիշտ գործունեություն Գրինփիսում աշխատանքների ուղղությունները կոչվում են նախագծեր։ Ռուսաստանյան բաժանմունքում գործում են 10 նախագծեր։

  1. Էներգետիկ նախագիծ [1] (ատոմային էներգետիկայից հրաժարումը)
  2. Անտառային նախագիծ [2]
  3. Տոկսիկ նախագիծ [3] (քիմիական ախտոտման դեմ)
  4. Աղբի տարանջատված հավաքման նախագիծ [4]
  5. Վոլոնտերային /Волонтерский/ նախագիծ [5]
  6. "Համաշխարհային ժառանգության" նախագիծ [6]
  7. Բայկալի նախագիծ [7]
  8. Գենետիկական նախագիծ [8]
  9. «Էկոտուն» նախագիծ [9]
  10. «Մաքուր Նևա» նախագիծ [10]

Անտառային նախագիծ[խմբագրել]

Անտառային ծրագիրը դարձավ Ռուսաստանում Գրինփիսի առաջին ծրագրերց մեկը։ Ծրագրերի ուղղությունների շարքում են՝ անտառի վերականգնման և առավել արժեքավոր անտառային տարածքների պահպանման աշխատանքները, ինչպես նաև օրենսդրական նախաձեռնություններ և իրավաբանական խորհրդատվություն՝ անտառների օգտագորրծման և պահպանման հարցերով։

2002 թվականից «Վերածնենք մեր անտառը» նախագծի շրջանակներում, Գրինփիսը դպրոցականների հետ զբաղվում էր Ռուսաստանի քիչ անտառածածկ շրջաններում անտառների վերականգնմամբ։ Ծրագրի գոյության ընթացքում դրան մասնակցել են 252 դպրոց, տնկվել են 186 հազար կաղնու, սոճու, լաստենու, կնձնու տնկիներ։ 2004թ-ին ծրագիրը վերաճեց «Վերածնենք մեր անտառը» հասարակական շարժման, հաշվառվում է ավելի քան 500 մասնակիցներ (ինչպես կոլոկտիվ, այնպես էլ անհատական) Ռուսաստանի 57 շրջաններից։

Աղբի կոլեկտիվ հավաքման ծրագիր[խմբագրել]

Գրինփիսը Ռուսաստանում ելույթ է ունենում բոլոր քաղաքներում և գյուղերում աղբի սելեկտիվ հավաքման և վերամշակման ներդրման նպատակով։ Գրինփիսին հաջողվել է դա իրականացնել Սանկտ-Պետերբուրգում։

Այլ գործունեություն[խմբագրել]

  • 2007 - 2008թթ. Գրինփիսը լայնամասշտաբ գործունեություն իրականացրեց Սոչիի օլիմպիադայի համար՝ շինարարական օբյեկտների կառուցման ուղղությամբ։
  • 2008 թվականին «Ռուսաստանի Գրինփիսը» և WWF-Ռուսաստանի ղեկավարությունը ցուցադրաբար դուրս եկան ՌԴ-ի Ռուսբնության հսկողությանը կից Հասարակական խորհրդի կազմից, դրանով իսկ ցույց տալով իրենց անհամաձայնությունը տվյալ կազմակերպության ստեղծման սկզբունքների և մեթոդների նկատմամբ։ WWF և Գրինփիսը ստիպված եղան բացահայտ գնահատական տալ ստեղծված խորհրդին, այն բանից հետո, երբ համոզվեցին, որ այլ միջոցներով Խորհրդի կառուցողական աշխատանքը ապահովելը անհնար կլինի։

Կեղծ հասարակական կազմակերպության ստեղծման փորձերը (կամ ինչպես մամուլն է նշել «բնապահպանական հասարակության խրթվիլակը») դրանց կազմում ընդգրկելով առանձին և ոչ մի բանի վրա չազդող կոմպոնենտ փորձագետները, արդեն բազմակի անգամ ձեռնարկվել են ոչ վաղ անցյալում և միշտ ավարտվել են լիիրավ ձախողմամբ, երբ որ դրածո էկոլոգների «քաղաքական պատվերը» ավարտվում էր: Լուրջ աշխատող հասարակական կազմակերպությունները ստեղծվում են հենց հասարակության կողմից, այլ ոչ թե պետական կամ մերձպետական կառույցների:

  • Գրինփիսը բողոքել է այն նյութերի դեմ, որոնցից պատրաստում են հանրահայտ iPhone-ը։

Ակցիաներ[խմբագրել]

1997[խմբագրել]

  • 1977թ.-ին Գրինփիսի ակտիվիսները որոշ ժամանակով գրավել էին Ռոկոլլ կղզյակը։

Քննադատություն[խմբագրել]

Գրինփիսը հաճախ քննադատության է ենթարկվում որոշ գիտական համագործակցությունների ներկայացուցիչների կողմից, այդ թվում նաև առանձին պրոֆեսիոնալ էկոլոգների կողմից, որոնց կարծիքով Գրինփիսը գործունեությունը բնությանը ավելի շատ վնաս է պատճառում, քան օգուտ տալիս։

Գրինփիսի որոշ հայտարարություններ գենետիկորեն մոդիֆիկացված ապրանքների մասին, քննադատվել են օբյեկտիվության համար։

Գոյություն ունի այն կարծիքը, որ Գրինփիսի որոշ ակցիաներ ֆինանսավորվել են այն ընկերությունների մրցակիցների կողմից, որոնց դեմ ելույթներ էր ունենում կազմակերպությունը։ Որոշները ենթադրում են, որ նաև, որ Գրինփիսը կիրառվում է քաղաքական նպատակներով։ Սակայն Գրինփիսի ներկայացուցիչները ժխտում են այդ և նմանատիպ այլ մեղադրանքները։

Մյուս կողմից, որոշ ծայրահեղ էկոլոգներ հաճախ քննադատում են «Գրինփիսին» անտեղի մեղմության և «ուղղակի ազդեցության» ակցիաների պակասության համար։ Որոնցից է, մասնավորապես «Գրինփիսի» նախկին ակտիվիստ Պոլ Վատսոնը ։

Հղումներ[խմբագրել]