Գեներալիսիմուս
Գեներալիսիմուս (լատիներեն generalissimus — ամենագլխավոր), բարձրագույն զինվորական կոչում, որը տրվել է Սրբազան Հռոմեական կայսրությունում, իսկ ավելի ուշ նաև Ռուսաստանում և Չինաստանում:
Այս կոչումը տրվել է տրվել է այն զորավարներին, ովքեր պատերազմական շրջանում ղեկավարել են մեկ կամ մի քանի բանակ, մի քանի դեպքերում գեներալիսիմուս կոչումը տրվել է նաև ազնվանական տոհմից սերող ազդեցիկ անձանց կամ քաղաքական գործիչներին:
Բովանդակություն |
Երկրներ և գեներալիսիմուսներ [խմբագրել]
Սրբազան Հռոմեական կայսրություն և Ավստրիա [խմբագրել]
- իշխան Ալբրեխտ Վալլենշտեյն (1583—1634)
- իշխան Ռայմոնդո Մոնտեկուկկոլի (1609—1680)
- իշխան Կառլ Լոտարինգիացի (1712—1780)
- իշխան Մաքսիմիլլիան Բավարիացի (1662—1726)
- իշխան Եվգենի Սավոյացի (1663—1736)
- կոմս Լեոպոլդ Յոզեֆ Դաուն (1705—1766)
- կոմս Էռնստ Գիդեոն Լաուդոն (1716—1790)
- հերցոգ Կառլ (1771—1847)
- իշխան Կառլ Ֆիլիպ Շվարցենբերգ (1771—1820)
Ռուսաստան [խմբագրել]
Ռուսաստանում այս կոչումը առաջինը ստացել է զորավար Ա. Ս. Շեյնը Պետրոս I-ից 1696 թվականի հունիսի 28-ին:
Ֆ. Յու. Ռոմոդանովսկին և Ի. Ի. Բուտուրլինը ոչ պաշտոնապես ստացել են այդ կոչումը Շեյնից 2 տարի առաջ` 1964 թվականին:
Պաշտոնապես Ռուսաստանում գեներալիսիմուս կոչումը մտցվել է ռազմական կանոնադրությամբ 1716 թվականից: Ռուսաստանում գեներալիսիմուս կոչմանն արժանացած մյուս անձինք են`
- իշխան Ա. Դ. Մենշիկով - 1727 թվականի մայիսի 12
- արքայազն Անտոն Ուլրիխ Բրաունշվեյգսկի (Իվան VI կայսրի հայրը) - 1740 թվականի նոյեմբերի 11
- Ալեքսանդր Սուվորով - 28 հոկտեմբերի 1799
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, 1954 թվականի հունիսի 26-ի ՍՍՀՄ Գերագույն խորհրդի հրամանով հաստատվել է «Սովետական Միության Գեներալիսիմուս» կոչումը և հունիսի 27-ին Ստալինին շնորհվել է այդ կոչումը: Ներկայումս Ռուսաստանի Դաշնության օրենսդրությամբ գեներալիսիմուս կոչումը նախատեսված չէ:
Չինաստան [խմբագրել]
- Յուան Շիկայ (1859—1916)
- Սուն Յատսեն (1866—1925)
- Տան Ցզիյաո (1882—1927)
- Չան Կայշի (1887—1975)
- Չժան Ցզոլին (1875—1928)
- Պու Ի (1906—1967)
Չեչնիա [խմբագրել]
1996 թվականի դեկտեմբերի 23-ի Իչկերիայի Չեչնիայի Հանրապետություն սահմանել է գեներալիսիմուս կոչումը և հետմահու շնորհել այն Ջոհար Դուդաևին: Նրանից բացի նույն կոչումը ստացել են Ասլան Մասխադովը (1951-2005) և Շամիլ Բասաևը (1965—2006)
Այլ երկրների հայտնի գեներալիսիմուսներ [խմբագրել]
- Ֆրանսիսկո Ֆրանկո Բաամոնդե (Իսպանիա) (1892—1975)
- Ֆրեդրիկ I (Շվեդիայի թագավոր)
- Ռաֆայել Տրուխիլո (Դոմինիկյան Հանրապետություն)
- Ֆրանսիսկո Միրանդա (Վենեսուելա)
- Կիմ Իր Սեն (Չինաստան)
- Ալֆրեդո Սթրեսսներ (Պարագվայ)
