Գայ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հայկ Բժշկյանց
Гaй
Г.Д. Гай.jpeg
հեղափոխական, խորհրդային հրամանատար
Ծնվել է փետրվարի 6, 1887
Ծննդավայր {{{2}}} Թավրիզ, Իրան
Մահացել է դեկտեմբերի 11, 1937

Հայկ «Գայ» Բժշկյանց (ռուս.՝ Гайк Бжишкян; 1887 - 1937), հայկական 6-րդ կամավորական գնդի հրամանատար, սովետական բանակի հայազգի հրամանատար, Քաղաքացիական Պատերազմի հերոս, սովետա-լեհական պատերազմի մասնակից, Հայաստանի ժողկոմ (1922-ին), կորպուսի հրամանատար /գեներալ-գնդապետ/։ Իր դիվիզիայի կարմիրբանակայինները դժվարանում էին արտասանել նրա Հայկ անունը և Բժշկյանց ազգանունը, և խնդրել են իրենց հրամանատարին դիմելու նրան Գայ մականունով, որը ավելի հեշտ էր արտասանվում[1]

Ծնվել է փետրվար 6, 1887 թվականին, Իրանի Թավրիզ քաղաքում, ուսուցչի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի հայկական՝ Արամյան դպրոցում, այնուհետև Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, որն ավարտել չի կարողանում ուսանողական շարժումներին մասնակցելու համար հեռացվելու պատճառով։ Հետագայում ստանում է զինվորական բարձրագույն կրթություն։ Սկզբում եղել է Հնչակյան կուսակցության անդամ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է հայկական 6-րդ կամավորական գնդի հրամանատարը և մասնակցել կովկասյան ռազմաճակատում թուրքերի դեմ մարտական գործողություններին։

Դառնալով կոմոսնիստ, մասնակցել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը և դրանից հետո ծավալված քաղաքացիական կռիվներին։ Որպես տաղանդավոր զինվորական, ռազմական արվեստի տեսաբան, ռազմագետ, խորհրդային շրջանում աշխատել է Մոսկվայի ռազմական և ռազմաօդային ակադեմիաներում[2]։ 1935 թ. հունիս 3-ին ձերբակալվել է «հակասովետական ահաբեկչական կազմակերպությանը անդամակցելու» մեղադրանքով, (պրոլետարական ծագման կարմիր հրամանատարի ձերբակալման առաջին դեպքը Սովետական միությունում). 1937 թ. դեկտեմբեր 11-ին ՍՍՀՄ Գերագույն Դատարանի ռազմական տրիբունալի որոշմամբ մեղավոր է ճանաչվել և նույն օրը գնդակահարվել։ Հետմահու արդարացվել է 1956 թվականի հունվարի 21-ին։

Պարգևներ և Տիտղոսներ[խմբագրել]

Երկիր Պարգև Աստիճան Տարեթիվ
Ռուսաստան Ռուսական Կայսրություն OrderStGeorge4cl rib.png Սուրբ Գերոգիի խաչ 3 աստիճան
Ռուսաստան Ռուսական Կայսրություն OrderStGeorge4cl rib.png Սուրբ Գերոգիի խաչ 4 աստիճան
Ռուսաստան Ռուսական Կայսրություն Order of Saint Anne Ribbon.PNG Սուրբ Աննա շքանշան
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Խորհրդային Միություն Order of Red Banner ribbon bar.png Կարմիր դրոշի շքանշան 1918, 1920

Լուսանկարներ[խմբագրել]

Ծանոթագրություն[խմբագրել]

  1. ԼԵԳԵՆԴԱՐ ԳԱՅԸ
  2. Գայ (Հայկ Բժշկյանց), Երևանի հուշարձանների կայք