Գագիկ Ծառուկյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գագիկ Ծառուկյան
ԱԱՀ՝ Գագիկ Նիկոլայի Ծառուկյան
Ծննդյան օր՝ նոյեմբերի 25, 1956 թ.
Ծննդավայր՝ {{{2}}} Հայաստան, Առինջ
Աշխատանք՝ Գործարար, Քաղաքական գործիչ
Ծնողներ՝ Նիկոլայ և Ռոզա Ծառուկյաններ
Երեխաներ՝ Ռոզա, Գայանե, Էմմա, Անահիտ,
Նվեր և Հովհաննես Ծառուկյաններ

Գագիկ Նիկոլայի Ծառուկյան (ծնվ. 1956 թ. նոյեմբերի 25, գյուղ Առինջ, Կոտայքի մարզ). հայ քաղաքական գործիչ, հայտնի գործարար և մեծահարուստ,[1] Բարգավաճ Հայաստան կուսակցության (ԲՀԿ) հիմնադիր նախագահ,[2] միևնույն ժամանակ ղեկավարում է Հայաստանի Ազգային Օլիմպիական Կոմիտեն[3] (վերընտրվել է 2008 թ. դեկտեմբերի 4-ին)։[4]

1989 թ. ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը, զբաղվել է բռնցքամարտով, ըմբշամարտով և բազկամարտով։ 1996 թվականի բազկամարտի աշխարհի չեմպիոն, իսկ 1998-ին՝ Եվրոպայի չեմպիոն։[5]

1989 թվականից զբաղվել է ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, 1995 թ. հիմնադրել և նախագահել է «Մուլտի Գրուպ» բազմաճյուղ կոնցեռնը, որն այժմ ներառում է 30-ից ավելի ձեռնարկություններ՝[1] Աբովյանի «Կոտայք» գարեջրի գործարանը, Երևանի քիմիադեղագործական ֆիրման,[6] «Մեկ» կահույքի խանութների ցանցը,[7] «Արարատ» կոնյակի, գինու, օղու կոմբինատը,[8] և այլն:

2003 թվականից մինչ այժմ Գագիկ Ծառուկյանը ՀՀ Ազգային Ժողովի պատգամավոր է։[5] 2004 թվականի ապրիլի 30-ին ընտվել, իսկ 2009 թ. փետրվարի 12 վերևնտրվել ԲՀԿ նախագահ։[2] կայացած «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության չորրորդ համագումարում Գագիկ Ծառուկյանը վերընտրվում է ԲՀԿ նախագահի պաշտոնում։[9]

Բովանդակություն

Կենսագրություն

Ծնողներ

Գագիկ Ծառուկյանը ծնվել է Նիկոլայ և Ռոզա Ծառուկյանների ընտանիքում: Ընտանիքի հայրը՝ Նիկոլայ Ծառուկյանը, մասնագիտությամբ էլեկտրատեխնիկ է, այժմ զբաղվում է հասարակական գործունեությամբ: Գագիկ Ծառուկյանի մայրը՝ Ռոզա Ծառուկյանը, մասնագիտությամբ հաշվապահ է և «Մուլտի Ագրո» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության նախագահն է,[10] միաժամանակ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության Կանանց խորհրդի պատվավոր նախագահը:[11] Նիկոլայ և Ռոզա Ծառուկյանները միջոցներ են տրամադրում բարեգործական միջոցառումներ իրականացնելու համար:[12]

Մանկություն

Գագիկ Ծառուկյանը սովորել է Առինջ գյուղի դպրոցում: Մինչև այժմ էլ Գագիկ Ծառուկյանը տարին մի քանի անգամ այցելում է Առինջի դպրոցը և հանդիպում դպրոցում դասավանդող ուսուցիչներին:[13] Առինջի դպրոցում էլ Գագիկ Ծառուկյանը ծանոթացել է իր ապագա կնոջ՝ Ջավահիրի հետ, ով նույնպես սովորում էր Առինջի դպրոցում: Գագիկ Ծառուկյանը դպրոցական տարիներից աչքի է ընկել իր ֆիզիկական տվյալներով, ինչն էլ մեծապես իր ազդեցությունն է թողել Գագիկ Ծառուկյանի բարձրագույն կրթության ընտրության գործում:[13]:

Ընտանիք

Գագիկ Ծառուկյանի կինն է Ջավահիր Ծառուկյանը: Գագիկ և Ջավահիր Ծառուկյաններն ունեն վեց զավակներ:[5]

Ռոզա, Գայանե և Էմմա Ծառուկյանները գերազանցությամբ ավարտել են Անանիա Շիրակացու անվան ճեմարանը: Ռոզան և Էմման սովորում են Երևանի Պետական Բժշկական Համալսարանում: Գայանե Ծառուկյանն ավարտել է Երևանի Պետական Համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետը գերազանցության դիպլոմով:

Անահիտը և Նվերը Ծառուկյանները սովորում են Անանիա Շիրակացու անվան ճեմարանում:

Կարիերա

Գործարարություն

Գագիկ Ծառուկյանը ձեռնարկատիրական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1980-ական թվականներից: 1990-1992թթ. Գագիկ Ծառուկյանը զբաղեցրել է «Արմենիա» ընկերության գործադիր տնօրենի պաշտոնը, իսկ 1992 թվականից ծավալել է ագարակատիրական և ձեռնարկատիրական գործունեություն, ստեղծել է կաթնամթերքի արտադրության ձեռնարկություն Աբովյանի շրջանի Առինջ գյուղում (Կոտայքի մարզ):[1] 1995 թ Գագիկ Ծառուկյանը հիմնադրում և նախագահում է «Մուլտի Գրուպ» բազմաճյուղ կոնցեռնը,[14] որն այժմ ներառում է Աբովյանի «Կոտայք» գարեջրի գործարանը, Երևանի քիմիադեղագործական ֆիրման,[6] «Մեկ» կահույքի խանութների ցանցը,[7] «Արարատ» կոնյակի, գինու, օղու կոմբինատը,[8] «Արարատ» ցեմենտի գործարանը,[15] «Ավիասերվիս» բաժնետիրական ընկերությունը,[16] «Մուլտի Սթոուն» քարի արդյունաբերական մշակման ընկերությունը,[17] «Մուլտի ռեստ Հաուս» ընկերությունը,[18] «Գլոբալ մոթորս» փակ բաժնետիրական ընկերությունը,[19] «Մուլտի սիթի հաուս» ընկերությունը:[20]

2002 թվականին Երևանի «Արարատ» կոնյակի-գինու-օղու կոմբինատը, ձեռք բերելով նոր սեփականատեր և մտնելով «Մուլտի Գրուպ» կոնցեռնի կազմի մեջ, նոր շունչ ստացավ: Գագիկ Ծառուկյանի ջանքերով 50 միլիոն դոլարին համարժեք դրամ ներդրվել է վերանորոգման և շինարարական աշխատանքների, շշալցման նոր գծի և կաղնե տակառների ձեռբերման համար, աջակցել է, որպեսզի հին ձեռագրերի, թանգարանային նմուշների, ընտանեկան արխիվների միջոցով կոմբինատի մասնագետներն ու տեխնոլոգները վերականգնենայն հարուստ փորձը, որը կուտակվել էր ձեռնարկության գոյության երկար տարիների ընթացքում: «Արարատ» կոնյակի-գինու-օղու կոմբինատը այն եզակի գործարաններից է, որտեղ պահվում են 50 և ավելի տարի հնեցված կոնյակի սպիրտեր:[8]

Գագիկ Ծառուկյանի հիմնադրած «Մուլտի Գրուպ» ընկերությունը պարբերաբար գումարներ է տրամադրում բարեգործությանը և միաժամանակ Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի հովանավորն է:[21]


Սպորտ

Մարզական գործունեություն

Գագիկ Ծառուկյանը դեռևս դպրոցական տարիներին զբաղվել է սպորտով՝ բռնցքամարտով, ըմբշամարտով և բազկամարտով։ 1989թ. Գագիկ Ծառուկյանն ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը, ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի ուսուցիչ, ըմբշամարտի մարզիչ է:[22] Գագիկ Ծառուկյանը սպորտում մեծ հաջողությունների է հասել, 1996 թվականին դարձել է բազկամարտի աշխարհի չեմպիոն, իսկ 1998-ին՝ Եվրոպայի չեմպիոն։[5]

Գագիկ Ծառուկյանը Հայաստանի Ազգային Օլիմպիական Կոմիտեի նախագահ

Գագիկ Ծառուկյանը Հայաստանի Ազգային Օլիմպիական կոմիտեի նախագահ է ընտրվել 2004 թվականին:[23] ՀԱՕԿ-ի նախագահ Գագիկ Ծառուկյանի ղեկավարությամբ հայ մարզիկների պատվիրակությունը 2008 թվականի Պեկինի օլիմպիադայում ցուցաբերեցին աննախադեպ արդյունք՝ վերադառնալով 6 բրոնզե մեդալ նվաճած:[24]

2008 թ. դեկտեմբերի 4-ին Հայաստանի Ազգային Օլիմպիական Կոմիտեի գլխավոր ասամբլեան Գագիկ Ծառուկյանին վերընտրել է ՀԱՕԿ-ի նախագահի պաշտոնում։[4]

2013թ. մարտի 11-ին Հայաստանի Ազգային Օլիմպիական Կոմիտեի գլխավոր ասամբլեան Գագիկ Ծառուկյանին վերընտրել է ՀԱՕԿ-ի նախագահի պաշտոնում։[4]

Քաղաքական գործունեություն

2003 թ. մայիսի 25-ին տեղի ունեցած ՀՀ երրորդ գումարման Ազգային Ժողովի ընտրություններում Գագիկ Ծառուկյանն ընտրվում է ՀՀ Ազգային Ժողովի պատգամավոր թիվ 42 ընտրատարածքից։ [5] Ազգային Ժողովի երրորդ գումարման գործունեության տարիներին Գագիկ Ծառուկյանը գործել է որպես անկախ պատգամավոր, ներկայացված չի եղել որևէ խմբակցությունում կամ պատգամավորական խմբում։ 2003-2007 թթ. հանդիսացել է ՀՀ ԱԺ Պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ [25]

«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության հիմնադրումը

Գագիկ Ծառուկյանը 2004 թ.-ին հիմնադրել է «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը: Նույն թվականի ապրիլի 30-ին կայացած «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության հիմնադիր համագումարում Գագիկ Ծառուկյանն ընտրվել է կուսակցության նախագահ։ 2007 թ.-ի մայիսի 12-ին կայացած ընտրությունների արդյունքում Գագիկ Ծառուկյանի ղեկավարած «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը մասնակցում է ԱԺ չորրորդ գումարման ընտրություններին և ստանում 204 443 քվե՝[26] ԱԺ-ում ձեռք բերելով 25 մանդատ:[5] 2009 թ.-ի փետրվարի 12-ին կայացած «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության չորրորդ համագումարում Գագիկ Ծառուկյանը վերընտրվում է ԲՀԿ նախագահի պաշտոնում։[27] «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության չորրորդ համագումարի արդյունքում ընտրվում է նոր Քաղաքական խորհուրդ՝ բաղկացած 93 անդամներից: Գագիկ Ծառուկյանը ԲՀԿ նորընտիր Քաղաքական խորհրդի ղեկավարն է:[28]

Գագիկ Ծառուկյանը ԱԺ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության նախագահ

Այժմ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը ՀՀ Ազգային Ժողովում ներկայացված է 27 պատգամավորներով,[29] իսկ Գագիկ Ծառուկյանի ղեկավարած «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը ներկայացվածությամբ ՀՀ Ազգային Ժողովում երկրորդն է:[5] ԱԺ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության անդամների թիվը 25-ն է, «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության անդամներ են նաև պատգամավորներ Մարտուն Գրիգորյանը[30] և Ռուստամ Գասպարյանը:[29]

Պարգևներ և շքանշաններ

  • 2007 թ. ապրիլին Ծանրամարտի միջազգային ֆեդերացիայի նախագահ Թամաշ Այանը ՀԱՕԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյանին պարգևատրել է Ծանրամարտի միջազգային ֆեդերացիայի բարձրագույն պարգևով՝ ոսկե մեդալով:
  • 2007 թ. օգոստոսի 26-ին հայրենական սպորտում ներդրած նշանակալի ավանդի համար Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեի գործկոմի որոշմամբ ՀԱՕԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը պարգևատրվեց Պատվո շքանշանով:
  • 2007 թ. հոկտեմբերի 4-ին Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև բարեկամության և համագործակցության զարգացման գործում ունեցած վաստակի և անձնական ներդրման համար «Սուրբ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու» I աստիճանի շքանշանով պարգևատրվեց ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Գագիկ Ծառուկյանը:
  • 2007 թ. նոյեմբերին Ռուսաստանի Դաշնության Պետական պարգևների կոմիտեի կողմից ԲՀԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը պարգևատրվեց «Դմիտրի Դանսկոյ» առաջին աստիճանի շքանշանով[33] հայ և ռուս ժողովրդների բարեկամության ամրապնդման գործում վաստակի համար:
  • ԲՀԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը 2008 թ. սեպտեմբերի 17-ին ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրամանագրով պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով`[34] ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի համար:
  • 2009 թ. մայիսի 11-ին Միջազգային եվրոպական շարժման կողմից Գագիկ Ծառուկյանին շնորհվել է «Տարվա լավագույն եվրոպացի» մրցանակը ՀՀ ԱԺ եվրոպական ինտեգրացիայի հարցերով մշտական հանձնաժողովում աշխատանքների ակտիվ մասնակցության, երիտասարդ քաղաքական գործիչների և սերնդափոխության գործընթացի աջակցման և ՀՀ հասարակական-քաղաքական դաշտում եվրոպական ավանդույթների տարածման համար:[35]
  • 2009 թ. սեպտեմբերի 12-ին ՀԱՕԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը պարգևատրվեց ոսկե մեդալով Ձյուդոյի Եվրոպայի ֆեդերացիայի կողմից[36]:



Ծանոթագրություններ և նշումներ

  1. 1,0 1,1 1,2 «Գագիկ Ծառուկյան::Կարիերան բիզնեսում»։ http://www.bhk.am/pages.php?al=business։ Վերցված է 2009-03-05։ 
  2. 2,0 2,1 «Գագիկ Ծառուկյան::Քաղաքական կարիերա»։ http://www.bhk.am/pages.php?al=history։ Վերցված է 2009-03-05։ 
  3. «ՀԱՕԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյան»։ http://www.armnoc.am/index.php?section=staff։ Վերցված է 2009-03-05։ 
  4. 4,0 4,1 4,2 «ՀԱՕԿ—ի նախագահի պաշտոնում վերընտրվեց Գագիկ Ծառուկյանը»։ http://hhpress.am/index.php?sub=hodv&hodv=20081205_1&flag=am։ Վերցված է 2009-03-05։ 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 «Գագիկ Ծառուկյանի որոշ կենսագրական տվյալներ»։ http://parliament.am/deputies.php?sel=details&DistrictID=2754&lang=arm։ Վերցված է 2009-03-05։ 
  6. 6,0 6,1 «Գագիկ Նիկոլայի Ծառուկյանը «Մուլտի Գրուպ» բազմաճյուղ կոնցեռնի նախագահ»։ http://elections.panorama.am/am/regions/majority28/tsarukyangagik։ Վերցված է 2009-03-06։ 
  7. 7,0 7,1 ««Մեկ» կահույքի խանութների ցանց»։ http://www.mekltd.com/index.php?lang=1%։ Վերցված է 2009-03-06։ 
  8. 8,0 8,1 8,2 ««Արարատ» կոնյակի, գինու, օղու կոմբինատ»։ http://www.noy1877.am/main.php?id=3։ Վերցված է 2009-03-06։ 
  9. «Գագիկ Նիկոլայի Ծառուկյանը միաձայն վերընտրվեց կուսակցության նախագահ»։ http://www.bhk.am/pages.php?al=4Congress։ Վերցված է 2009-03-05։ 
  10. «Գյուղատնտեսության նվաճումների համար ոսկե մեդալ տրվեց «Մուլտի ագրո» ընկերության նախագահ Ռոզա Ծառուկյանին»։ http://www.azg.am/AM/2008100110։ Վերցված է 2009-03-11։ 
  11. «ԲՀԿ կանանց խորհրդի պատվավոր նախագահ Ռոզա Ծառուկյանի գլխավորությամբ, կուսակցության պատվիրակությունը շարժվեց Գեղարքունիքի մարզ»։ http://www.aravot.am/am/articles/society/41945։ Վերցված է 2009-03-11։ 
  12. «Մանուկյանների ընտանիքում շուտով ծնվելու է 7—րդ երեխան, և արդեն որոշել են՝ աղջնակը կոչվելու է Ռոզա՝ ի պատիվ Ռոզա Ծառուկյանի»։ http://www.hhpress.am/index.php?sub=hodv&hodv=20080603_37&flag=am։ Վերցված է 2009-03-11։ 
  13. 13,0 13,1 «Հարցազրույց ԱԺ պատգամավոր, «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության նախագահ, գործարար և բարերար Գագիկ Ծառուկյանի հետ»։ http://www.168.am/am/articles/15876-pr։ Վերցված է 2009-03-21։ 
  14. «Գագիկ Նիկոլայի Ծառուկյանը «Մուլտի Գրուպ» բազմաճյուղ կոնցեռնի հիմնադիր»։ http://www.araratcement.am/index.php?page=multi։ Վերցված է 2009-03-06։ 
  15. ««Արարատ» ցեմենտի գործարանը»։ http://www.araratcement.am։ Վերցված է 2009-03-06։ 
  16. ««Ավիասերվիս» բաժնետիրական ընկերություն»։ http://bhkam.wordpress.com/gagik-tsarukyan։ Վերցված է 2009-03-06։ 
  17. ««Մուլտի Սթոուն» քարի արդյունաբերական մշակման ընկերություն»։ http://www.stone.am/index.php?page=about&PHPSESSID=1cc28d683c95c3290c62e21fcf114883։ Վերցված է 2009-03-06։ 
  18. ««Մուլտի ռեստ Հաուս» ընկերություն»։ http://www.mrh.am։ Վերցված է 2009-03-11։ 
  19. ««Գլոբալ մոթորս» փակ բաժնետիրական ընկերություն»։ http://www.lada.am/pages.php?al=about։ Վերցված է 2009-03-11։ 
  20. ««Մուլտի սիթի հաուս» ընկերություն»։ http://www.multicityhouse.am/?lid=3&action=viewStatic&id=1։ Վերցված է 2009-03-11։ 
  21. ««Մուլտի Գրուպ» ընկերությունը Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի հովանավորն է»։ http://www.armnoc.am։ Վերցված է 2009-03-11։ 
  22. «Գագիկ Ծառուկյանը 1989թ. ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը: Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի ուսուցիչ, ըմբշամարտի մարզիչ»։ http://bhkam.wordpress.com/gagik-tsarukyan։ Վերցված է 2009-03-21։ 
  23. «Գագիկ Ծառուկյանը Հայաստանի Ազգային Օլիմպիական Կոմիտեի նախագահ»։ http://www.armnoc.am/arm/bio_tsarukyan.htm։ Վերցված է 2009-03-21։ 
  24. «Հայկական սպորտի հաղթական ակնթարթները»։ http://palm.azgdaily.com/?lang=AR&num=2008122723։ Վերցված է 2009-03-21։ 
  25. «Գագիկ Ծառուկյանը 2003-2007 թթ. հանդիսացել է ՀՀ ԱԺ Պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ»։ http://parliament.am/archive/deputies.php?sel=committees&show_committee=11&lang=arm։ Վերցված է 2009-03-10։ 
  26. «Մայիսի 12-ին կայացած ընտրությունների արդյունքում Գագիկ Ծառուկյանի ղեկավարած «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը ստացավ 204 443 քվե»։ http://nt.am/news.php?p=0&c=0&t=0&r=0&year=2007&month=05&day=13&shownews=99885&LangID=4#99885։ Վերցված է 2009-03-10։ 
  27. «Միաձայն «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության նախագահ վերընտրվեց Գագիկ Նիկոլայի Ծառուկյանը»։ http://www.bhk.am/pages.php?al=4Congress։ Վերցված է 2009-03-10։ 
  28. «Գագիկ Ծառուկյանը ԲՀԿ նորընտիր Քաղաքական խորհրդի ղեկավարն է»։ http://www.bhk.am/pages.php?al=PolitCouncil։ Վերցված է 2009-03-11։ 
  29. 29,0 29,1 «Երկու անկախ պատգամավորներ դարձան ԲՀԿ անդամ»։ http://www.aravot.am/am/articles/politics/56325։ Վերցված է 2009-03-10։ 
  30. «Գյումրիից ընտրված պատգամավոր Մարտուն Գրիգորյանը այժմ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության անդամ է»։ http://www.bhk.am/pages.php?al=news&pid=1&id=639&act=more։ Վերցված է 2009-03-11։ 
  31. «Գագիկ Ծառուկյանը պարգևատրվել է «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» շքանշանով»։ http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=864&lang=arm։ Վերցված է 2009-04-03։ 
  32. «Գագիկ Ծառուկյանը պարգևատրվել է «Մովսես Խորենացի» մեդալով»։ http://bhkam.wordpress.com/gagik-tsarukyan։ Վերցված է 2009-04-03։ 
  33. «Ռուսաստանի Դաշնության Պետական պարգևների կոմիտեն պարգևատրեց ԲՀԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյանին»։ http://www.moyo-delo.ru/archive/399։ Վերցված է 2007-11-20։ 
  34. «Գագիկ Ծառուկյանը պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով»։ http://www.168.am/am/articles/15613-pr։ Վերցված է 2009-04-03։ 
  35. «Գագիկ Ծառուկյանին շնորհվել է «Տարվա լավագույն եվրոպացի» մրցանակը»։ http://www.armenialiberty.org/content/article/1683475.html։ Վերցված է 2009-05-11։ 
  36. «Գագիկ Ծառուկյանը պարգևատրվել է Ձյուդոյի Եվրոպայի Ֆեդերացիայի կողմից»։ http://www.hhpress.am/?sub=hodv&hodv=20090915_5&flag=am։ Վերցված է 2009-09-12։ 

Արտաքին հղումներ

Հարցազրույցներ

Արտաքին աղբյուրներ