Բյուրական

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Nuvola single chevron right.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Բյուրական (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Բյուրական
Byurakan village.jpg
40°20′24″ հս. լ. 44°16′13″ ավ. ե. / 40.34° հս. լ. 44.270278° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Արագածոտնի մարզ
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Բնակչություն 4606 մարդ (2004)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուն բերքառատցի
Ժամային գոտի UTC+4
Փոստային ինդեքսներ 4312
##Բյուրական (Հայաստան)
Red pog.png
##Բյուրական (Արագածոտնի մարզ)
Red pog.png

Բյուրականը գյուղ է ՀՀ Արագածոտնի մարզի Արագած լեռան հարավ-արևելյան լանջին, Ամբերդ գետակի ձախ կողմում, Աշտարակ տարածաշրջանի Բյուրական համայնքում։ [1] Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 11 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1475 մ: Ընդհանուր տարածքը՝ 3200 հա: Գյուղատնտեսական նշանակության հողերն են. վարելահողեր՝ 160 հա, պտղատու այգիներ՝ 67 հա:

Բնակչություն[խմբագրել]

Ըստ Հայաստանի Հանրապետության 2001 թվականի մարդահամարի, Բյուրականի մշտական բնակչությունը 4312, իսկ առկա բնակչությունը 3930 հոգի է։[2]Բյուրականի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[3]

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1970 1979 2001 2004
Բնակիչ 40 1354 2123 2606 2435 3185 3344 4312 4606

Համայնքի տնտեսության առաջատար ճյուղերը[խմբագրել]

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և պտղաբուծությամբ:

Համայնքում այգեգործության մեջ հիմնականում զբաղվում են ծիրանի, խնձորի, դեղձի, տանձի, կեռասի և սալորի մշակությամբ: Հիմնական այգիները տնտեսությունների տնամերձ հողակտորներում են, որոնց միջին չափը 2700 քմ է: Տնամերձերում տարածված են նաև ընկուզենիները, որոնցից յուրաքանչյուր տնտեսություն տարեկան ստանում է միջինը 500 կգ ընկույզ: Համայնքում տարածված է նաև ելակի մշակությունը, քանի որ համայնքի բնակլիմայական պայմանները նպաստավոր են դրա համար: Ստանում են որակյալ բերք, որը հիմնականում իրացվում է Երևան քաղաքում, ինչպես նաև գնվում է վերավաճառողների և վերամշակող ընկերությունների կողմից:

Եկեղեցի Արտավազդիկ

Համայնքում կա մոտ 3100 գլուխ խոշոր եղջերավոր անասուն:

Ճյուղի անվանումը Համայնքի մարդկանց/տնտեսությունների ներգրավվածությունը ճյուղի մեջ
Այգեգործություն 95%
Ելակի մշակում 60%
Անասնապահություն 90%

Մշակվող հողերի բաշխվածության աղյուսակ

Դասակարգում Հողատերերի քանակ Մեկ հողատիրոջ չափաբաժինը /հա/
Խոշոր 2 30 և ավելի
Միջին - -
Մանր 900 0.27 հա

Խոշոր եղջերավոր անասուններ

Դասակարգում Ֆերմերների քանակ Գլխաքանակ
Խոշոր 10 10-ից ավելի
Միջին 600 2-6
Մանր 675 1-2
Բյուրականի աստղադիտարան

Անասնապահությամբ զբաղվում են տնտեսությունների մոտ 90%: Սակայն հիմնականում արտադրանքն իրացվում է սեփական կարիքների բավարարման նպատակով: 10 տնտեսությունները հիմնականում կաթը հանձնում են մթերող ընկերություններին:

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել]

Սբ. Հովհաննես եկեղեցի

Բյուրականում է գտնվում Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին 10-րդ դար, իսկ մոտակայքում է 7-րդ դարում կերտված Արտավազիկ և 1026 թվական սուրբ Աստվածածին եկեղեցիները: Այստեղ է գտնվում նաև “Հայկաշեն” կաթողիկոսարան-առանձնատունը (1972) և „Բյուրականի աստղադիտարան” համալիրը (1945): Բյուրականը տունն է Բյուրականի աստղադիտարանի։[4]

Բյուրականից 3 կմ հյուսիս գտնվում է “Այծաբերդ” ամրոցը (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակ), մի փոքր դեպի հարավ՝ “Անտառուտ” ամրոցը (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակ), 2 կմ հարավ-արևմուտք՝ “Սոփանես” (10-18 դարեր) և “Փոս” (10-18 դարեր) գյուղատեղիները, 2 կմ հյուսիս՝ “Ճգնավոր” քարայր-կացարանը (13-19 դարեր) և “Ցից քար” զոհարանը (մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակ):

Տես նաև[խմբագրել]

Commons-logo.svg

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Ս.Հ. Հարությունյան (2003)։ Հայաստանի Հանրապետության Վարչատարածքային բաժանումը(01.01.2003)։ Երևան: «Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն։ ISBN 9994100009։ 
  2. ՀՀ Ազգային վիճակագրական ծառայություն։ «ՀՀ 2001թ. մարդահամարի և բնակության պայմանների հաշվառման արդյունքները»։ http://www.armstat.am/file/doc/70.pdf։ 
  3. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 47»։ http://www.cadastre.am/storage/files/pages/pg_907871769_HH_bnak._bar..pdf։ Վերցված է 2014 Հուլիսի 30։ 
  4. Բրեյդի Քիեսլինգ, Ռաֆֆի Քոճյան (2005)։ Վերահայտնաբերել Հայաստանը ուղեցույց (անգլերեն՝ Rediscovering Armenia Guide), 2-րդ, Հայաստան: Մատիտ, 47։ ISBN 9994101218։