Բյուզանդա-արաբական պատերազմներ (780–1180)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բյուզանդա-արաբական պատերազմներ (780–1180)
Բյուզանդա-արաբական պատերազմներ
Byzantine-Arab Wars (867 - 1045).PNG

Բյուզնադական կայսրության տարածքային փոփոխությունները
Թվական 780–1180 թթ.
Վայր Փոքր Ասիա, Միջագետք, Սիրիա, Սիցիլիա, հարավային Իտալիա և Պաղեստին
Արդյունք ստատուս քվո
Տարածքային
փոփոխություններ
Կորցրած տարածքների ժամանակավոր վերանվաճում Բյուզանդական կայսրության կողմից
Հակառակորդներ
Բյուզանդական կայսրություն Բյուզանդական կայսրություն
Սրբազան Հռոմեական Կայսրություն
իտալական քաղաք-պետություններ
Խաչակրաց պետություններ
Ֆաթիմիդների խալիֆայություն
Աբբասյանների խալիֆայություն
Սիցիլիայի էմիրություն
Հրամանատարներ
Բյուզանդական կայսրեր
թեմերի ստրատեգոսներ
Ֆաթիմիդ և Աբբասյան խալիֆներ
Կողմերի ուժեր
773 թ-ին` 400.000
1025 թ-ին` 250.000
1140 թ-ին` 50.000
781 թ-ին` 100.000
806 թ-ին` 135.000


780–1180 թթ-ին Բյուզանդական կայսրության և Աբբասյան ու Ֆաթիմիդ խալիֆայությունների միջև Իրաքում, Պաղեստինում, Սիրիայում, Փոքր Ասիայում և հարավային Իտալիայում` արևելյան Միջերկրական ծովում գերիշխելու նպատակով տեղի ունեցան մի շարք պատերազմներ: Պատերազմի սկզբնական, անվճռորոշ և դանդաղ ընթացող փուլին 10 - 11-րդ դարերում փոխարինելու եկավ բյուզանդացիների անընդհատ հաղթանակները, որոնք էլ թույլ տվեցին երեք բյուզանդական կայսրի` Նիկեփոր Փոկասին, Հովհաննես Չմշկիկին և Բարսեղ Բ Բուլղարասպանին վերանվաճելու` մուսուլման արաբներին 7-րդ դարում Բյուզանդա-արաբական պատերազմների հետևանքով կորցրած տարածքները։ Արդեն 11-րդ դարում Բյուզանդիան վերանվաճեց Սիրիայի մեծ մասը` այդ թվում Դամասկոսը, Եդեսիան և քրիստոնյաների համար սուրբ քաղաք հանդիսացող Անտիոքը։[1]

Չնայած դրան արաբները մնում էին հզոր հակառակորդ։ Բյուզանդացիները նաև նվաճելով Պաղեստինը անկարող գտնվեցին ազատագրել Երուսաղեմը։ Սակայն Մանազկերտի ճակատամարտումկրած ջախջախիչ պարտության հետևանքով բյուզանդացիները կորցրեցին բոլոր նվաճումները։ Արդեն 1084 թ-ին Անտիոքը նվաճվեց սելջուկ-թուրքերի կողմից։ Չնայած խաչակիրները 1097 թ-ին դարձյալ ազատագրեցին Անտիոքը, այն այլևս երբեք չընդգրկվեց Բյուզանդիայի կազմի մեջ։ Մանուել Ա Կոմնենոսի մահհով 1180 թ-ին, բյուզանդացիները հարձակումից անցան պաշտպանության։ Փոքր ընդհարումները բյուզանդացիների և արաբների միջև շարունակվեցին մինչև երկուսի նվաճումը օսմանյան թուրքերի կողմից 15 և 16-րդ դարերում համապատասխանաբար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Norwich 1997, p. 192 (անգլերեն)