Բառապատճենում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Բառապատճենում, փոխառության ձև, երբ կազմվում է նոր բառ՝ օտար բառի նմանությամբ։ Օրինակ, հայերենում «Եվրատեսիլ» բառն անգլերեն Eurovision-ի պատճենումն է (Euro > Եվր(ա), vision > տեսիլ)։ Բառապատճենմանը մոտ է իմաստային պատճենումը, որը նույնպես փոխառության ձև է. այդ դեպքում լեզվում գոյություն ունեցող բառին հատկացվում է օտար բառի իմաստը (օրինակ հայերեն «բացատ» բառը այժմ օգտագործվում է անգլերեն space կամ ռուսերեն пробел բառերի իմաստով)։

Օրինակներ հայերենում[խմբագրել]

Միջին պարսկերենից
  • šāhān šāh - արքայից արքա
Պարթևերեն
  • šahr-’ār - աշխարհակալ
Հունարենից
  • Βουλευτήριον - խորհրդարան
  • αυτουργία - ինքնագործություն
  • διάλογος - տրամաբան
  • ἔντομον - միջատ
Լատիներենից ‌[փա՞ստ]
  • dens sapientiae - իմաստության ատամ
  • tri-angulum - եռանկյունի
Իտալերենից
  • pianoforte - դաշնամուր (piano = փափուկ, մեղմ, forte = ամուր)
Ֆրանսերենից
  • dentelle - ժանյակ
Ռուսերենից
  • наезд - վրաերթ
  • голо-лёд - մերկասառույց
  • плоскогубцы - տափաշուրթ (աքցան)
Անգլերենից
  • sky scraper - երկնաքեր

Այլ լեզուներում[խմբագրել]

Շատ լեզուներում «թարգմանել» բառը պատճենված է լատիներեն translatio բառից, որն էլ իր հերթին կազմվել է transferre - փոխադրել բայից։ Օրինակ, գերմաներեն՝ Übersetzung, ռուսերեն՝ перевод և այլն։

Ընկալումը[խմբագրել]

Բառապատճենումները սովորաբար չեն ընկալվում որպես փոխառություն, քանի որ դրանք կազմված են սեփական լեզվի մասնիկներից։ Իրար մոտ լեզուների դեպքում երբեմն դժվար է բառապատճենումն տարանջատել փոխառությունից, կամ նույնիսկ սովորական բառից։ Օրինակ, հոլանդերեն schipbreuk (նավաբեկություն) բառը նույն ձևով է կազմված, ինչ գերմաներեն Schiffbruch-ը, սակայն դրանք հավանաբար իրարից անկախ են ձևավորվել։

Ոչ միշտ է բառապատճենումն ընդունելի համարվում տվյալ լեզվում։ Եթե այն հարազատ չէ այդ լեզվի ձևաբանությանը, ապա համարվում է օտարաբանություն։


Օգտագործված աղբյուներ


Ծանոթագրություններ և նշումներ