Բահաի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բահա'ու'լլահ-ի Դամբարանը

Բահայի հավատը (անգլերեն՝ Bahá'í Faith, պարսկերեն՝ بهايي արաբ․՝ «Բահա» بهاء‎‎` «փառք», «լույս», «փայլ», «շքեղություն») համաշխարհային միաստվածական կրոն է, որը ծնվել է Պարսկաստանում 1884 թթ։ Այս կրոնական շարժում ունի 5 միլիոն անդամ ողջ աշխարհում նույնիսկ Հայաստանում [1]։ Ըստ Բահայի կրոնը՝ Աստված Երկրին է ուղարկել շատ Մարգարեներ (Ադամ, Նոյ, Մովսես, Զրադաշտ, Հիսուս, Մուհամմեդ և այլն) և այսօր նա ուղարկել է մարգարեն Բահաուլլահ-ին «Աստվածի Փառքը»։ Այս կրոնը Իսլամից է ծնվել, բայց անկախ է, իսլամական ճյուղ չէ։ Մարդկության միավորը հիմնական ու կենտրոնական ուսմունքն է։ Նրա Համաշխարհային Կենտրոն Հայֆայում (Իսրայել) է գտնվում։

Ձևավորվել է 19-րդ դարի կեսերին Պարսկաստանում և այժմ միավորում է ավելի քան 5 միլիոն հետևորդների [2][3][4] 188 երկրներում և 45 անկախ տարածքներում։ [2] Սրանք տարբերի ազգերի, ազգությունների և ցեղերի ներկայացուցիչներ են, տարբեր սոցիալական շերտերի ներկայացուցիչներ։ Բահաիզմի սուրբ գրություններից հատվածներ թարգմանվել են աշխարհի ավելի քան 800 լեզուներով։[5]

Բահայի ուսումնասիրությունը հիմնված է Բաբայի և Միրզա Ալի Հուսեյնի (այլ կերպ կոչվում է Բահաուլլա) [6] ուսումնասիրությունների վրա։ Հիմնական թեմաներն են՝ Աստծո, կրոնի և մարդկության միասնությունը։ Հիշատակելով Աստվածահայտնության նախկին նմանօրինակ ուսումնասիրությունների մասին՝ Բահուլլան հայտնում է, որ գոյություն ունի միայն մեկ կրոն՝ Աստվածային անփոխարինելի հավատը, հավերժությունը անցյալում և ապագայում՝ [7] նման Ղուրանին, որտեղ «իսլամ» է համարվում հայտնության ցանկացած կրոն։

Բահայներն իրենց կրոնը համարում են հայտնության վերջին մոնոթեիկ համաշխարհային կրոնը, իսկ կրոնագետները [8] այն դասում են իսլամասինկրետականից նոր համաշխարհային կրոնի տիրույթում։[9]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. http://www.bahai.org/worldwide-community/national-communities/armenia
  2. 2,0 2,1 The Britannica Book of the Year (1992-present)
  3. Major Religions Ranked by Size, reference to the 1998 estimate in Encyclopedia Britannica
  4. Bahá'í World News Service: Statistics
  5. Doctor of Theology, Stockman, R. H., Scripture
  6. Lindsay Jones "Encyclopedia of Religion", USA, Thomson Gale, 2005
  7. Китаб-и-Агда
  8. Иоаннесян Ю. А, Православная энциклопедия "Бахаи религия", 4 Страница
  9. Грицанов А. А. "Новейший философский словарь", 1998