Բակտերիաներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բակտերիաներ
Բակտերիաներ
Աղիքային ցուպիկ (լատ.՝ Escherichia coli)
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բակտերիաներ
Լատիներեն անվանում
Bacteria

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 202421
NCBI 2
EOL 288


Բակտերիաներ (հին հուն.՝ βακτήριον - ցուպիկ), պրոկարիոտ (անկորիզ), մեծ մասամբ միաբջիջ միկրոօրգանիզմների ենթաթագավորություն։ Բակտերիաներն ունեն կենդանի օրգանիզմներին բնորոշ հատկությունները՝ աճում են, զարգանում, նյութափոխանակութուն են կատարում, բազմանում և այլն: Ներկայումս բնութագրված են մոտ տասը հազար բակտերիա, սակայն իրականում գոյություն ունի միլիոնից ավելի տարբեր տեսակի բակտերիաներ։ Բակտերիաները կյանքի նախնական ձևերն են։ Դրանք շատ փոքր են և տեսանելի են միայն մանրադիտակով: Մի կաթիլ ջրում հանգիստ կարող են ապրել 40 միլիոն բակտերաններ: 1 գրամ հողում կարող է լինել 300 հազարից մինրև 90 միլիոն բակտերիա: Բակտերիանները լինում են ցուպիկաձև, գնդաձև, սպորակետաձև, պարուրաձև: Դրանք բավական ակտիվ կյանքով են ապրում: Օրվա ընթացող կարող են ուտել իրենց զանգվածից 30 անգամ ավելի սնունդ: Երբ խոնավությունը, սնունդը, ջերմաստիճանը և այլ պայմաններ բարենպաստ են, բակտերիաները շատ արագ աճում և բազմանում են: Բակտերիաները բազմանում են մարմինը երկու մասի բաժանվելու ճանապարհով: Արագ բազմացող բակտերիաները կարող են կիսվել յուրաքանչյուր քսան րոպեն մեկ: Բակտերիաները մասնակցում են բնության մեջ տեղի ունեցող նյութերի շրջապտույտին: Նեխման բակտերաները յուրահտուկ սանիտարներ. քայքայում են բույսերի և կենդանինների մնացորդները՝ նրանց մեռած մարմինը կազմող օրգանական նյութերը վերածելով հումուսի: Այս բակտերաներն անվանվում են քայքայողներ: Մեծ օգուտ են տալիս հողային բակտերիաները. նրանք փտած օրգանական նյութերը վերածում են հանքային աղերի, մասնակցում են օգտակար հանածոների, հանքերի, լեռնային ապարների և քայքայման, և առաջացման գործընթացներին: Բակտերաները կարևոր նշանակություն ունեն նաև մեր կյաքում: Սննդարդյունաբերության մեջ բակտերիաների գործունեությամբ են պայմանավորված կաթնաշոռի, թթվասերի, մածունի պատրաստումը, ինչպես նաև բանջարեղենի թթվեցումը, գինու և քացախի ստացումը: Շատ փչացնում են սննդամթերքը: Դրանց ազդեցությամբ վերջինս նեխում է, թթվում կամ դառնանում: Որոշ բակտերաներ , թափանցելով մարդու օրգանիզմ, առաջացում են տարբեր հիվանդություններ, ինչպսիսք են խոլերան, թոքախտը, բկաբորբը(անգինա) և այլն: Դրանք կարող են օրգանիզմ թափանցել կեղտոտ սննդամթերքի և ջրի, ինչպես նաև վարակված օդի միջոցով: Սովորաբար բակտերիաների երկարությունը չի անցնում մի քանի միկրոմետրից և լինում են տարբեր ձևերի։ Բակտերիաները տարածված են ամենուր՝ հողում, ջրում, օդում, բույսերի, կենդանիների և մարդկանց օրգանիզմներում։ Դրանց կարելի է հանդիպել այնտեղ, որտեղ թվում է, թե կյանքի գոյության համար անհրաժեշտ պայմաններ չկան: Ըստ տարբեր հաշվարկների աշխարհում կա հինգ նոնիլլիոն (5×1030) բակտերիա[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Ուիթման (1998). «Պրոկարիոտներ». Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 95 (12): 6578–83. doi:10.1073/pnas.95.12.6578. PMID 9618454.