Արքիմեդի օրենք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Արքիմեդի օրենքը. Հեղուկի կամ գազի մեջ ընկղմված մարմնի վրա ազդում է դուրս մղող մի ուժ, որն ուղղված է ուղղաձիգ դեպի վեր, հավասար է մարմնի արտամղած հեղուկի կամ գազի կշռին և կիրառված է դուրս մղվող մարմնի ծանրության կենտրոնին: Այդ ուժի մեծությունը որոշվում է մարմնի վրա գործադրված ճնշման ուժերի տարբերությամբ։ Եթե դուրս մղող ուժը փոքր է մարմնի կշռից, ապա մարմինը սուզվում է, իսկ եթե հավասար է՝ լողում է հեղուկում։ Եթե դուրս մղող ուժը մեծ է մարմնի կշռից, մարմինը դուրս է մղվում այնքան ժամանակ, մինչև որ նրա ընկղմված մասի արտամղած հեղուկի կշիռը հավասարվում է դուրս մղող ուժին։ FA= pgV , որտեղ՝ ρ - հեղուկի (գազի) խտությունն է, g - ազատ անկման արագացումը, V - սուզված մասի ծավալը ։ Հեղուկի մեջ գտնվող ցանկացած մարմնի վրա ազդում է երկու ուժ՝ ուղղաձիգ դեպի վեր ուղղված դուրս հրող(Արքիմեդիան) FԱ ուժը և ուղղաձիգ դեպի ներքև ուղղված ծանրության Fծ ուժը։ Եթե այդ ուժերը հավասար են՝

Fծ=FԱ

Ապա մարմինը հավասրակշռության վիճակում։ Այս հավասարությանն արտահայտում է մարմնի լողալու պայմանը։ Որպեսզի մարմինը լողա, անհրաժեշը է, որ նրա վրա ազդող ազդող ծանրության ուժը հավասառակշռի դուրս հրող (Արքիմեդիան) ուժով։ Մարմինների լողալու պաըմանը կարելի ներկաըացնել է ներկաըացնել այլ տեսքով։ արքիմեդիան ուժը կարելի է ներկաըացնել հետևյալ տեսքով.

FԱհVհg

Համանման ձևով կարելի է ներկաըացնել նաև մարմնի վրա ազդող ծանրութըան ուժը։ Մենք գիտենք։ որ Fծ=mg, որտեղ m-ն մարմնի զանգվածն է։ բայց մարմնի խտության և նրա ծավալի արտադրյալին՝ m=ρV, ուստի

Fծ=ρVg:

Արքիմեդիան և ծանրության ուժերի արտահայտությունները տեղադրենք Fծ=FԱ հավասարության մեջ.

ρVg=ρհVհg

Հավասարության երկու մասերը բաժանելով g-ի վրա՝ կստանանք մարմինների լողալու պայմանը, նոր տեսքով

ρV=ρհVհ

Ստացված բանաձևից բխում են երկուկարևորհետևություններ։