Արտաշեսյաններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արտաշեսյաններ
Արտաշեսյաններ
Artaxiad.svg
Երկիր` Մեծ Հայք Մեծ Հայք
Ծագել են` Երվանդունիներից
Տիտղոս(ներ)` Մեծ Հայքի Արքա
Հիմնադիր` Արտաշես Մեծ
Վերջին ներկայացուցիչ` Էրատո
Հիմնում` Մ.թ.ա. 190
Ավարտ` Մ.թ. 1
Ձուլում` Արքայից Արքա Տիգրան Բ Մեծ
Ազգային պատկանելիություն` Հայ
Արտաշեսյան Կարմրավառ Դրոշը

Արտաշեսյաններ, թագավորական հարստություն Հայաստանում մ.թ.ա.189–մ.թ.1։ Կոչվում է հիմնադիր՝ Արտաշես Ա–ի անունով։ Արտաշես Ա վերամիավորվել է մ.թ.ա.IIIդ. վերջին կամ IIդ. սկզբին Երվանդունիների պետությունից անջատված ծայրագավառները, ստեղծել համազգային, միաձույլ պետություն։ Արտաշես Ա ետ է մղել սելևկյանների հարձակումները, պահպանել Մեծ Հայքի քաղաքական անկախությունը, նպաստել երկրի ընդհանուր բարգավաճմանը։ Արտաշես Ա ունեցել է վեց որդի, որոնցից Արտավազդը և Տիրանը հաջորդաբար թագավորել են իրենց հոր մահից հետո։ Պարթևաց Միհրդատ II թագավորը պատերազմել է Արտավազդ Ա–ի դեմ և պատանդ վերցրել նրա եղբորորդուն՝ գահաժառանգ Տիգրանին։ Հարստության ականավոր ներկայացուցիչը եղել է Տիգրան Բ Մեծը, որի ժամանակ Հայաստանը դարձել է Մերձավոր Արևելքի հզոր պետություն։ Արտաշեսյաններից մի քանիսի անունով հատած հայկական դրամները շրջանառության մեջ են եղել թե՛ ներքին և թե՛ միջազգային շուկաներում։ Հռոմի հետ պատերազմներում Տիգրան Բ կորցրել է նվաճած հողերը, բայց պահպանել է Մեծ Հայքի անկախությունն ու ամբողջականությունը։ Արտավազդ Բ և Արտաշես Բ թագավորները զոհվել են Հռոմի դեմ մղվող այդ պայքարում։ Արտաշեսյանների վերջին հզոր ներկայացուցիչը եղել է Արտաշես Բ, որից հետո հարստությունն անկում է ապրել։ Հաջորդ Արտաշեսյանները եղել են գլխավորապես Հռոմի դրածոներ՝ անընդունակ գլխավորելու երկրի քաղաքական կյանքը։ Երկրի պաշտպանությունը ստանձնել է հայ ժողովուրդը, որի համառ ջանքերի շնորհիվ Հայաստանը չի վերածվել հռոմեական նահանգի։

Արտաշեսյանների արքայացանկը[խմբագրել]

  1. Արտաշես Ա մ.թ.ա.189- մ.թ.ա. 160
  2. Արտավազդ Ա մ.թ.ա.160 - մ.թ.ա.115
  3. Տիգրան Ա մ.թ.ա.115 - մ.թ.ա.95
  4. Տիգրան Բ մ.թ.ա.95 - մ.թ.ա. 55
  5. Արտավազդ Բ մ.թ.ա.55 - մ.թ.ա.34
  6. Արտաշես Բ մ.թ.ա.30 - մ.թ.ա.20,
  7. Տիգրան Գ մ.թ.ա.20 - մ.թ.ա.8
  8. Տիգրան Դ և Էրատո մ.թ.ա.8-5 - մ.թ.2-1