Արշակ Ֆեթվաճյան

Արշակ Ֆեթվաճյան
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ծննդյան ամսաթիվ	հոկտեմբերի 1, 1866
Ծննդավայր	Տրապիզոն Օսմանյան կայսրություն
Մահացել է	հոկտեմբերի 7, 1947
Վախճանի վայրը	Մեդֆորդ ԱՄՆ
Ազգություն	հայ
Ժանր(եր)ը	դիմանկար, բնանկար, որմնանկար, գրքի ձևավորում
Գործունեությունը	գեղանկարիչ
Գործունեության տարիներ	1891 - 1947
ազդվել է	Չեզարե Մակկարի
ազդել է	Լյուսի Տեր-Մանուելյան

Արշակ Աբրահամի Ֆեթվաճյան (հոկտեմբերի 1 1866 - հոկտեմբերի 7 1947), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն

Ծնվել է 1866 թվականին։ Սովորել է Տրապիզոնի ազգային, ապա Կոստանդնուպոլսի Գեղարվեստի վարժարաններում, եղել վերջինիս անդրանիկ շրջանավարտներից (1987): 1887 - 1891 թվականներին սովորել է Հռոմի Գեղարվեստի ակադեմիայում՝ աշակերտելով Չեզարե Մակկարիին։ 1891 թվականին մասնակցել է Իտալիայի նկարիչների ազգային ցուցահանդեսին։ 1891 - 1895 թվականներին աշխատել է Վիեննայում, ապա մեկնել Սանկտ Պետերբուրգ, դարձել Ռուսաստանի նկարիչների ընկերության անդամ, մասնակցել պատկերահանդեսների:

Շրջել է Արևելյան Հայաստանում, նկարել հայկական հնագույն հուշարձաններ, ստեղծելով ավելի քան 2000 մատիտանկար ու ջրաներկ աշխատանքներ։ Ստեղծել է նաև պետական գործիչների, հայոց պատմության, դիցաբանության, ազգագրական թեմաներով աշխատանքներ, ինչպես նաև ընդօրինակումներ կատարել հայ մանրանկարչության նմուշներից, գեղագիտական հոդվածներով հանդես եկել մամուլում: Ֆեթվաճյանի հետաքրքրությունները ընդգրկել են հայ ճարտարապետության պատմության, գրքի ձևավորման, ազգային տարազի, ասեղնագործության արվեստին առնչվող խնդիրներ: Փարիզում ընտրվել է Ջրանկարիչների միջազգային ընկերության անդամ: Կյանքի վերջին 25 տարին ապրել է ԱՄՆ-ում: Մահից հետո աճյունը տեղափոխվել և թաղվել է Երևանում, իսկ աշխատանքները, կտակի համաձայն, հանձնվել են Հայաստանի ազգային պատկերասրահին։

Ստեղծագործություններից

Գեղանկար՝

• «Արևելյան փոստ»
• «Սասունցի կինը» («Մանուկ Հայաստան»)
• «Ղևոնդ Ալիշան»
• «Վենետիկի Ս. Մարկոսի տաճարը»
• «Մատթեոս Իզմիլյան»
• «Անիի ավերակները» - ջրանկարների շարք

Տարբեր աշխատանքներ՝

• Թիֆլիսի Ս. Գևորգ եկեղեցու որմնանկարչական և քանդակագործական ձևավորումները
• Կուսանաց անապատի Ս. Ստեփանոս և Արմավիրի Ս. Գևորգ եկեղեցիների վերաշինությունը
• Կարսի Ս. Գրիգոր եկեղեցու բեմը և դուռը
• Հայաստանի առաջին Հանրապետության 50, 100 և 250 ռուբլի անվանագնով թղթադրամների ձևավորումը
• Հայաստանի առաջին Հանրապետության առաջին փոստային նամականիշերի ձևավորումը:

Անիի Մայր տաճարը 1905 թ.

Անհատական ցուցահանդեսներ

• 1899 — Բաթում
• 1900 — Թիֆլիս
• 1902 — Պյատիգորսկ
• 1902 — Բաքու
• 1908 — Թիֆլիս
• 1919 — Փարիզ
• 1920 — Փարիզ
• 1921 — Լոնդոն
• 1922-1923 — ԱՄՆ-ում Հարվարդի, Կոլումբիայի, Չիկագոյի, Փրիստոնի համալսարաններում
• 1956 — Երևան

ՀՀ նամականիշերը Ֆեթվաճյանի ձևավորմամբ

Երկեր

• Շրջագայություն նկարչաց աշխարհին մեջ «Հանդես Ամսօրյա» 1892 թ. № 1-6, 9-11, 1893 թ. № 3
• Արշակ Ֆեթվաճյան, Իմ մտքերը Բոստոն 1941
• Արշակ Ֆեթվաճյան, Les Ruines d'Ani. Venice, 1906. (ֆր.)

ՀՀ առաջին թղթադրամներից (100 ռուբլի) 1919 թ.

Գրականություն

• Ա. Տեր-Մանուելյան, Նկարիչ Արշակ Ֆեթվաճեան Բեյրութ 1966
• Ռ. Շիշմանյան, Բնանկարն ու հայ նկարիչները Երևան 1958
• Ерканян В.С. Армянская культура в 1800-1917 гг. Ереван 1985 (ռուս.)

Արտաքին հղումներ

• Հայաստանի կենտրոնական բանկ