Արծվամագիլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արծվամագիլ
Արծվամագիլ սովորական
Արծվամագիլ սովորական
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Էուդիկոտներ
Կարգ Հրանունկածաղկավորներ
Ընտանիք Հրանունկազգիներ
Ցեղ Արծվամագիլ
Լատիներեն անվանում
Aquilegia
L., 1753
Տիպիկ ներկայացուցիչներ
Տեսակները

մոտ 70 տեսակ, տես տեքստը

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Արծվամագիլ, ջրընկալ[1], ջրահավաք, արծվակտուց[2] (լատ.՝ Aquilegia), հրանունկազգիների (գորտնուկազգիների) ընտանիքին պատկանող բույսերի ցեղ։ Հայտնի է արծվամագիլի 101[3] (այլ տվյալներով՝ 75)[4] տեսակ։

Մշակության մեջ հայտնի է մոտ 35 տեսակ[5]։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել]

Aquilegia pyrenaica

Բազմամյա խոտաբույսեր են, տերևները բարդ, եռակի փետրաբաժան են, խոր կտրտված, կապտականաչավուն։ Ցողունի բարձրությունը 30-60 սմ է։ Ծաղիկները միաթերթ են կամ բազմաթերթ, մեկական, խոշոր, բաժակաթերթերը 5-ն են՝ կապտավուն, հազվադեպ՝ վարդագույն, պսակաթերթիկները՝ սպիտակ նեկտարակիր - պսակաթերթերը՝ 5, ձագարաձև ձգված, որպես նեկտարակիր խթան։ Երբեմն խթաններ չկան։

Առէջները շատ են, վարսանդները՝ 12-15։

Պտուղը բազմատերևապտուղ է, կազմված է 5 պարկուկից։

Ծաղկում է հուլիսի երկրորդ կեսից։

Հայաստանում[խմբագրել]

Հայաստանի Հանրապետությունում՝ 1 տեսակ՝

  • ջրընկալ օլիմպիական (Aquilegia olympica

Հայրենիքը Կովկասն է, վայրի վիճակում հանդիպում է Հայաստանի հյուսիսային շրջաններում, վերին անտառային, ինչպես նաև Սպիտակի, Իջևանի մերձալպյան գոտիներում։

Տարածված է Լոռու և Տավուշի մարզերի մերձալպյան գոտիներում։

Քիմիական կազմ[խմբագրել]

Թունավոր է. պարունակում է ալկալոիդներ։ Ծաղիկներն օգտագործվում են ծաղկեփնջերում և ծաղկային ձևավորումներում։

Նշանակություն[խմբագրել]

Ջրընկալն ունի նաև բուժիչ նշանակություն։ Վաղ ժամանակներից ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործվել է որպես հակալնդախտային՝ ցավազրկիչ միջոց։

Որոշ տեսակներ[խմբագրել]

'Magpie' Սորտ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Булавкина А. А. Род 523. Водосбор, Орлики — Aquilegia // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1937. — Т. VII. — С. 86—99. — 792 + XXVI с. — 5200 экз.
  2. В научной литературе встречаются разные русские названия рода. В частности, в статье Луферов А. Н. Таксономический конспект лютиковых (Ranunculaceae) Дальнего Востока России. Turczaninowia 2004, 7(1) употребляются названия водосбор и аквилегия
  3. Species of Aquilegia по данным сайта The Plant List(անգլերեն)(լատ.)
  4. USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network — (GRIN) [Online Database]. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland
  5. Аквилегия. Биологические особенности. Энциклопедия декоративных садовых растений.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png