Արիստոփանես

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արիստոփանես (XIX դարի դիմանկար)

Արիստոփանես[1] կամ Արիստոֆան[1] (հին հունարեն՝ Ἀριστοφάνης, մ.թ.ա. 446 - 387 և 380 թթ. միջև, Աթենք), հին հունական կատակերգակ, հայտնի է որպես ժանրի սկզբնավորող, «կատակերգության հայր», դասական շրջանի (մ.թ.ա. 9-4-րդ դդ.) հին հունական գեղարվեստական գրականության վերջին մեծ ներկայացուցիչ։

Կենսագրությունը[խմբագրել]

Կատակերգակի մասին կենսագրական տեղեկությունները սուղ են։ Ծնվել է մոտավորապես մ.թ.ա. 446թ. Ատտիկայի Կիդաթենք դեմոսում (տարածքային միավոր), ապրել է ժամանակաշրջանի հասարակական հոգսերով, կայուն հայացքներ է ունեցել։ Լինելով Աթենքի և Սպարտայի միջև երկարամյա Պելոպոնեսյան պատերազմի ականատեսը՝ բազմիցս պախարակել է այն սանձազերծողներին և իր կատակերգություններում հաճախ արծարծել խաղաղության թեման։ Հայացքներով «չափավոր» դեմոկրատիայի կողմնակից էր համակրում էր մանր հողագործներին։ Ցավով էր նկատում աթենացիների վաղեմի հեղինակության աստիճանական վերացումը, ստրկատիրական դեմոկրատիայի քայքայումը, որ ի վերջո հասցրեց Պելոպոնեսյան պատերազմում Աթենքի պարտությանը։ Թշնամանքով էր վերաբերվում ինչպես արիստոկրատիային ու խմբիշխանությանը, այնպես էլ այսպես կոչված «արմատական» դեմոկրատներին, ովքեր պատերազմի կողմակիցներ էին։

Ստեղծագործությունները[խմբագրել]

Արիստոփանեսը գրել է մոտ 40 կատակերգություններ, որոնցից մեզ են հասել տասնմեկը։ Դրանք են՝

  • Աքառնացիներ
  • Հեծյալներ
  • Ամպեր
  • Կշեռք
  • Խաղաղություն
  • Թռչուններ
  • Լիսիստրատե
  • Կանայք Թեսմոփորիա տոնակատարությանը
  • Գորտեր
  • Կանայք ժողովրդական ժողովում
  • Հարստություն

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ "Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում", Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք, 57։ ISBN 99941-56-03-9։ 

Աղբյուրները[խմբագրել]

  1. Անտիկ գրականություն, Երևան, 1990։