Արգել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գյուղ
Արգել
40°22′46″ հս. լ. 44°35′58″ ավ. ե. / 40.379444° հս. լ. 44.599444° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Կոտայքի մարզ
Այլ անվանումներ Լուսակերտ
Բարձր. ծովի մակ-ից 1400 մ
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Բնակչություն 3291[1] մարդ (2012)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտի UTC+4
##Արգել (Հայաստան)
Red pog.png
##Արգել (Կոտայքի մարզ)
Red pog.png

Արգել, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզում, մարզկենտրոնից 29 կմ հարավ-արևմուտք, Հրազդան գետի ափին։

Արգել է վերանվանվել 1991 թ.-ի ապրիլի 3-ին։

Բնակչություն[խմբագրել]

Արգելի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[2]

Տարի 1897 1914 1926 1931 1939 1980 1989 1991 2001 2004
Բնակիչ 544 816 607 699 654 2275 3199 3500 2894 3290

Պատմություն[խմբագրել]

Նախկինում անվանվել է Լուսակերտ, գտնվում է Եղվարդից 9 կմ հյուսիս-արևելք: Հիմնադրվել է 1948 թվականին, որպես Գյումուշ-ՀԷԿ-ի բանավան: 1991 թվականին բնակավայրին նորից տրվել է գյուղի կարգավիճակ և 1996 թվականին կրկին վերանվանվել իր նախկին անվամբ` Արգել: Արգելից հյուսիս` Հրազդանի ձորում կանգուն է 7-րդ դարի Կարենիսի վանքը: Լուսակերտից հյուսիս-արևելք` Ձորալանջին, գտնվում է միանավ փոքր եկեղեցի` հիմնադրված 4-5 դարերում եւ <<Թուխ Մանուկ>> մատուռը: Գյուղը գտնվում է Կոտայքի մարզի հարավ-արևլյան, իսկ նախկին Նաիրիի շրջանի` հյուսիս-արևելյան մասում, Հրազդան գետի աջափնյա լեռնալանջին: Բնակավայրն ունի շատ հին պատմություն, բայց պաշտոնապես նրա թվագրումն սկսվում է 1898 թվականից: Բնակիչների 98%-ը հայեր են` հիմնականում 1929-1930 թվականներին բռնագաղթված Արևմտյան Հայաստանից: Բնակվում են նաև Ադրբեջանից բռնագաղթված փախստական ընտանիքներ: Գյուղը հայտնի է իր բարենպաստ կլիմայով, որտեղ ամռան շոգ ամիսներին բավականին զով է, ձմռանն էլ` համեմատաբար մեղմ: Գյուղի արեւելյան մասում՝ Հրազդանի կիրճում շատ ռեժիսորներ նկարահանել են հատվածներ իրենց ֆիլմերի համար: Գյուղը մինչեւ 1990-ական թվականները եղել է արդյունաբերական բնակավայր` գերակշիռ թվով բանվոր ծառայողներով, իսկ ներկայումս բնակչության զգալի մասը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ եւ անասնապահությամբ: Արգելում է գտնվում Գյումուշ-ՀԷԿ -ը` Սևան-Հրազդան կասկադի և ՀՀ բոլոր ՀԷԿ-երից ամենահզորը: Կարեւորագույն արդյունաբերական ձեռնարկություններից է նաեւ արտասահմանյան կապիտալ ներդրումների շնորհիվ վերագործարկված <<Արգել>> ՓԲԸ -ն, որտեղ կթողարկվեն համակարգչային տեխնիկայի եւ տպագրական մեքենաների որոշ դետալներ: Սննդի արդյունաբերության կարեւորագույն ձեռնարկություն է հացի արտադրական փուռը: Համայնքում գործում են տասնյակից ավելի մասնավոր օբյեկտներ, ինչպիսիք են <<Լուսակերտի հանգստյան տուն>> և <<Արգել վերականգնողական կենտրոն>> ՓԲԸ-ները, որտեղ յուրաքանչյուր տարի հանգսի նպատակով եւ տարբեր հասարակական , մշակութային, կրթական միջոցառումների շրջանակներում հարյուրավոր մարդիկ տարբեր բնագավառներից այցելում են այստեղ, կազմակերպում սեմինարներ, գիտաժողովներ և այլ միջոցառումներ: Գյուղն ունի Հայրենական մեծ պատերազմի և Արցախյան հերոսամարտում նահատակված հերոսների հուշարձան կոթողներ: Վերջինիս հեղինակն է հայտնի քանդակագործ, գյուղի բնակիչ եւ պատվավոր քաղաքացի Արսեն Փանոսյանը, որը նաև հարավից գյուղ մուտք գործող ճանապարհին քանդակել է խաչքարերի մի համալիր և այն անվանել <<Քրիստոնյա Հայաստան 1700>>:

Տնտեսություն[խմբագրել]

Բնակչությունը զբաղվում է դաշտավարությամբ և պտղաբուծությամբ։

Օգտակար հանածոներ[խմբագրել]

Արգելի մոտակայքում կան հանքային աղբյուր և կավճի հանք։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել]

Գյուղում կա Սբ. Գևորգ եկեղեցի (1890 թ.), իսկ գյուղից արևելք գտնվում է “Կարենիսի” վանքը (VII դար)։

Տես նաև[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Արգել բնակավայրը «GEOnet Names Server» կայքում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]