Արամ Սաֆրաստյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արամ Խաչատուրի Սաֆրաստյան
Արամ Խաչատուրի Սաֆրաստյան
Aram Safrastyan-1963.jpg
Գիտնական-թուրքագետ
Անունը Արամ Խաչատուրի Սաֆրաստյան
Բնօրինակ
անունը
Արամ Խաչատուրի Սաֆրաստյան
Ծնվել է Հուլիսի 14 1888 թ.
Ծննդավայր Վան, (Արևմտյան Հայաստան) Վանի Նահանգ, Օսմանյան կայսրություն
Մահացել է Հունիսի 12 1966 թ.
Մահվան վայր Երևան, Flag of Armenian SSR.svg ՀԽՍՀ
Քաղաքացիություն Օսմանյան Կայսրություն, Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ
Հպատակություն Flag of Armenian SSR.svg ՀԽՍՀ
Ազգություն Հայ
Կրոն Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Գրքեր Թուրքական աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին քառահատորյակը, Օսմանյան օրենքները Արևմտյան Հայաստանում փաստաթղթերի ժողովածուն (համահեղինակ Մ. Զուլալյան)
Ամուսին Տիրուհի
Ծնողներ Հայրը` Խաչատուր (Ղևոնդ) Սաֆրաստյան
Երեխաներ Սեդա, Լևոն, Սուսաննա

Արամ Խաչատուրի Սաֆրաստյան (1888-1966)` հայտնի հայ գիտնական-թուրքագետ, քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Արամ Սաֆրաստյանը 1911 թ.

Ծնվել է 1888 թվականին Վանի Այգեստան թաղամասում, ուսուցչի ընտանիքում։ Սովորել է Այգեստանի միջնակարգ կենտրոնական դպրոցում, որն ավարտելուց հետո նա մանկավարժական աշխատանք է տանում Վանի Հայնկույսերի դպրոցում, իսկ այնուհետև Աղթամարի վանքի, Բայազեդի և Շաբին-Կարահիսարի դպրոցներում։ 1911 թ նա մեկնում է Ստամբուլ և ընդունվում Ստամբուլի բարձրագույն մանկավարժական ինստիտուտի հումանիտար գիտությունների ֆակուլտետը, որը շուտով միանում է Ստամբուլի համալսարանի համանուն ֆակուլտետի հետ։ 1915 թ գերազանց դիպլոմով ավարտելով համալսարանը, Սաֆրաստյանը ստանում է Թուրքիայի միջնակարգ դպրոցների մասնագետ-ուսուցչի կոչում և աշխատանքի անցնում Բերա թաղամասի Գալաթասարայի լիցեյում, որտեղ նա ավանդում է 1915-1917 թթ։ Երիտթուրքական կառավարությունը պատերազմի առիթն օգտագործելով, 1915-1918 թթ իրականացնում է արևմտահայության իսպառ բնաջնջման անմարդկային ծրագիրը, որի պատճառով Արամ Սաֆրաստյանը 1919 թվականի սեպտեմբերին ընտանիքով տեղափոխվում է Հայաստան, իսկ 1920 թ` Թիֆլիս։ Երբ 1922-1923 թթ սկսվեց արաբական տառերից հրաժարվելու շարժումը, Արամ Սաֆրաստյանը այդ գործի առաջին շարքերում էր։ Նա ակտիվ մասնակցություն է ունենում Թբիլիսիում նոր ադրբեջաներեն տառերով լույս տեսնող Յենի յոլ թերթին և Դան յըլդըզի ամսագրին, որպես վերջինիս պատասխանատու քարտուղար։ Շուտով նա ընտրվում է Վրաստանում նոր ադրբեջանական տառերի կոմիտեի անդամ-քարտուղար։ 1926 թ Սաֆրաստյանը մասնակցում է Բաքվում գումարված Համամիութենական թուրքագիտական կոնգրեսին՝ իբրև Վրաստանի պատգամավոր։ Խորհրդային իշխանության կողմից ենթարկվել է հալածանքների. 1937-1939 թթ բանտարկվել է, 1949-1955 թթ աքսորվել է Սիբիր։ Աքսորից վերադառնալուց հետո տեղափոխվել է Երևան։ Մահացել է 1966 թ Երևանում։

Գործունեություն[խմբագրել]

Արամ Սաֆրաստյանը 1940-ական թթ.

Երիտասարդ տարիներից եղել է ՀՅԴ անդամ, Առաջին աշխարհամարտից հետո ղեկավարել է Կ.Պոլսի ՀՅԴ կազմակերպությունը։ Աշխատակցել է պոլսահայ մամուլում, հրատարակել է մանկավարժության նվիրված պարբերականներ։ Որպես արևմտահայության ներկայացուցիչ 1919 թ ընդգրկվել է ՀՀ խորհրդարանի կազմում, ընտրվելով նրա քարտուղարների կազմում։ 1921 թ հեռանալով քաղաքական գործունեությունից զբաղվել է գիտական և դասախոսական աշխատանքով Թիֆլիսում։ 1958 թ մինչև կյանքի վերջը եղել է ՀՀ ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, հիմք դնելով օսմանագիտական հետազոտություններին Հայաստանում։

Աշխատություններ[խմբագրել]

  • Թուրքական աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին քառահատորյակը
  • Օսմանյան օրենքները Արևմտյան Հայաստանում փաստաթղթերի ժողովածուն (համահեղինակ Մ. Զուլալյան)

Աղբյուրներ[խմբագրել]

Տեղեկագիր ՀԽՍՀ ԳԱ, թիվ 8, 1963, էջ 117-120