Արամ Ա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արամ Ա
Արամ Ա
Կառավարում
Տիտղոս Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոս
Ժամանակամիջոց 1995-ներկա
Եկեղեցի Հայ Առաքելական եկեղեցի Հայ Առաքելական եկեղեցի
Անձնական տվյալներ
 
Կրթություն Անթիլյասի Հայկական Սեմինարիա
Անունը ծնվելիս Պետրոս Քեշիշյան
Ծնվել է մարտի 8, 1947 (68 տարեկան)
Ծննդավայր Լիբանան Լիբանան, Բեյրութ
Գարեգին Բ    Armenian Apostolic Church logo.png     →

Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա Քեշիշյան (ծ. 1947-ին Բեյրութ, Լիբանան, աշխարհիկ՝ Պետրոս Քեշիշյան կամ արևմտահայերէնով՝ Քեշիշեան) Կիլիկիո Կաթողիկոսն է 1995-ից սկսյալ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսության աթոռին վրա, նստավայր ունենալով Անթիլիաս, Լիբանան։

Կենսագրությունը[խմբագրել]

Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսը, ծնվել է 1947 թվականին, Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում։

Կրթություն[խմբագրել]

Իր նախնական կրթությունը ստացել է Ազգային Մեսրոբյան վարժարանում։ 1961 թվականի հոկտեմբերին ընդունվել է Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսության Դպրեվանքը, Անթիլիաս։ Դպրեվանքի Ժառանգավորի բաժնի քառամյա շրջանը ավարտելուց հետո, 1965 թվականի մայիսին դարձել է սարկավակ: Իսկ Դպրեվանքի ընծայարանի բաժնի եռամյա շրջանի ավարտից հետո 1968 թվականի մայիսին դարձել է ձեռնադրու: 1970 թվականի ապրիլին Խորեն Կաթողիկոսի կողմից ստացել է Վարդապետական աստիճան։ 1978 թվականի հոկտեմբերին, գործունեությունը շարունակել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում: Սկզբում ընտրվել է Լիբանանի Հայոց Թեմի Առաջնորդարանի Տեղապահ, իսկ 1979 թվականի մայիսին՝ Առաջնորդ։ 1980 թվականի մայիսին ստացել է Ծայրագույն Վարդապետության աստիճան, և հաջորդ օրը Գարեգին Բ. Աթոռակից կաթողիկոսի կողմից ստացել է եպիսկոպոսի ձեռնադրույի աստիճան: 1985 թվականի հունվարին ստացել է Արքության տիտղոս:

Դպրեվանքի ուսման շրջանը հաջողությամբ ավարտելուց հետո, 1968 թվականից մինչև 1978 թվական Արամ Ա. Կաթողիկոսը անընդմեջ շարունակել է իր բարձրագույն ուսումը Մերձավոր Արեւելքի Աստվածաբանական Ճեմարանում “Near East School of Theology”, Ամերիկյան Համալսարանում “American University of Beirut”, Օքսֆորդի համալսարանի “Oxford University” արևելագիտության բաժնում եւ Նիվ Գևորքի Ֆորտհամ համալսարանում “Fordham University” :

1968 թվականից մինչև 1975 թվականը, մինչ Ամերիկա ուսման մեկնելը, Արամ Ա. Կաթողիկոսը Անթիլիասի Մայրավանքում վարել է հետևյալ պաշտոնները՝

  • Մարտիկյան վարժարանի Փոխ-Տեսուչ,
  • Դպրեվանքի Տեսուչի Օգնական՝ ապա Փոխ-Տեսուչ,
  • Աստվածաբանական դասախոս
  • Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսությունում միջ-եկեղեցական հարաբերության Ընդհանուր Քարտուղար։

1972-ից մինչև 1975-ը դասավանդել է նաև Հայկազյան համալսարանում և հաճախակի առիթներով հատուկ դասախոսություններ է տվել Բեյրութի Համալսարանում “BUC” և Ամերիկյան համալսարանում “AUB”։

Եկեղեցական Գործունեություն[խմբագրել]

Վեհափառ Հայրապետի եկեղեցական կյանքում կարևոր տեղ գրավեց միջ-եկեղեցական շարժումը “Ecumenical Movement”։ Աբեղայական ձեռնադրությունից անմիջապես հետո, հանգրվանային զարգացումով՝ նա իր հետևողական ու գործուն մասնակցությունը բերեց միջազգային եկեղեցական մեծ շարժումին՝ թէ՛ տեղական, թէ՛ Միջին Արևելյան եւ թէ միջազգային մակարդակներում։ Ներկա է գտնվել աւելի քան երեք հարյուր միջազգային համագումարներում, ներկայացնելով Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսությունը՝ երբեմն նաև հրավիրվելով որպես դասախոս։

Վեհափառ Հայրապետը 1974 թվականին իր կարևոր դերն է ունեցել Միջին Արևելքի Եկեղեցիների Խորհրդի “Middle East Council of Churches” կառույցի վերակազմակերպման աշխատանքներին: Այդ թվականներից սկսած դարձել է նույն Խորհրդի Գործադիր Վարչության անդամ։ 1977 թվականին նշանակվել է Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսության ներկայացուցիչը՝ Վիեննայի PRO-ORIENTE Կաթոլիկ կազմակերպությունում, այնուհետև ընտրվել է նույն կազմակերպության պատվո անդամ։ Իր գործուն մասնակցությունն է բերել Արևելեան Ուղղափառ Ոչ-Քաղկեդոնական եւ Քաղկեդոնական եկեղեցիների “Joint Commission of Theological Dialogue Between the Orthodox Church and the Oriental Orthodox Churches”, Ուղղափառ-Ավետարանչական “Orthodox-Evangelical” և Արևելյան Ուղղափառ-Բարեկարգյալ “Oriental Orthodox-Reformed” եկեղեցական ընտանիքների աստվածաբանական դիալոգի միջազգային մակարդակի վրա՝ որպես հիմնադիր ու մնայուն անդամ վերոհիշյալ հանձնախմբերի։ Կարևոր դեր է ունեցել Արևելյան Ուղղափառ ոչ-Քաղկեդոնական եկեղեցիների եւ Կաթոլիկ Եկեղեցու աստվածաբանական երկխոսության (Oriental Orthodox–Roman Catholic Theological Dialogue) նախաձեռնությունում։

Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոս Արամ Ա

Վեհափառ Հայրապետին էքվիմենիք ծառայության մեջ հատուկ տեղ է գրավել Եկեղեցիների Համաշխարհային Խորհուրդը “World Council of Churches”։ 1970-ից սկսած նա իր մասնակցությունն է բերել հիշյալ Խորհրդի զանազան բաժանմունքների աշխատանքներում։ Անդամակցել է երիտասարդական Խորհուրդի բաժանմունքին “Youth Department” այնուհետ «Հավատք և Կարգ» “Faith and Order” հանձնաժողովին նրա գործադիր վարչությանը “Standing Commission”։ 1983 թվականին Ե.Հ.Խորհուրդի Վանքուվարի “Գանատա” համաժողովին ընտրվել է Խորհրդի Կենտրոնական Վարչության անդամ. իսկ 1991 թվականին Քեմպերայի “Ավստրալիա” համաժողովին ընտրվել է Կենտրոնական ու Գործադիր Վարչության “Central Committee and Executive Committee” Ատենապետ։

Արամ Ա. Կաթողիկոս նաև կարևոր դերակատարություն է ունեցել միջ-կրոնական մարզում։ Մասնակցել է միջազգային բազմաթիվ համագումարներում։ Նաև հրավիրվել է, որպես գլխաւոր դասախոս։ Այս շրջագծում Վեհափառը հատուկ աշխատանք է տարել Քրիստոնեություն-Իսլամ երկխոսության ու գործակցության ծավալմանը։ Վեհափառը միջ-կրոնական բնույթ ունեցող համագումարներ ու դասախոսություններ է կազմակերպել նաև Անթիլիասի Մայրավանքում։ 1994 թվականին պատվո նախագահ է ընտրվել World Religions Museum Foundation-ի, իսկ 2006 թվականին՝ World Religions for Peace միջազգային կազմակերպությունում։ Նա նաև կարևոր ներդրում է կատարել, որպես գլխավոր դասախոս և նախագահ՝ G8-ի Միջ-կրոնական համագումարներում:

Միջ-եկեղեցական հարաբերության շրջագծում ինչպէս նաև Ե. Հ. Խորհրդի ատենապետի իր հանգամանքով՝ Արամ Վեհափառը դարձել է դասախոս՝ աշխարհի զանազան անկյուններում համալսարանական ու միջ-եկեղեցական շրջանակներում. պաշտոնական այցելություններ է ունեցել օտար եկեղեցիների ու հանդիպումներ ունեցել նրանց պետերի հետ։ Հրապարակային արտահայտություններում, թէ պաշտոնական հանդիպումների ընթացքում:

Ստեղծած Գրքեր[խմբագրել]

Իր ստանձնած զանազան պատասխանատվություններին առընթեր, Արամ Ա. Կաթողիկոս ստեղծագործել է բազմաթիվ գործեր.

  • Ներսես Շնորհալի – Աստվածաբան ու Էքվիմենիստ, Բեյրութ, 1974.
  • Հայաստանյաց Եկեղեցու Ճշմարիտ Դիմագիծը, Անթիլիաս, 1979.
  • Վերականգնումի Կամքով, Բեյրութ, 1983.
  • Ժողովրդի հետ, Բեյրութ, 1989.
  • Դեպի 1700-ամյակ Սուրբ Թադեի Ճամփով, Անթիլիաս, 1996.
  • Աստծո որդի, Մարդու որդի, Անթիլիաս, 1999.
  • Ազգ, Եկեղեցի, Հայրենիք, Անթիլիաս, 1999.
  • Հավատքի Առաքելություն, Անթիլիաս, 2003.
  • Դէյր Զոր։ Համազգային Ուխտատեղի, Անթիլիաս, 2005.
  • Ծառայության Մեծությունը, Անթիլիաս, 2005.
  • Կյանքը Արժեքներով Իմաստավորել, Անթիլիաս, 2009.
  • The Witness of the Armenian Church in a Diaspora Situation, New York, 1978.
  • Conciliar Fellowship: a Common Goal, Geneva, 1991.
  • Orthodox Perspectives on Mission, Oxford, 1992.
  • The Challenge to be a Church in a Changing World, New York, 1997.
  • In search of Ecumenical Vision, Antelias, 2000.
  • L’eglise Face aux Grands dռfis, Antռlias, 2000.
  • The Armenian Church Beyond the 1700th Anniversary, Antelias, 2002.
  • Justice, Paix, Rռconciliation, Antռlias, 2003.
  • The Christian Witness at the Crossroads in the Middle East, Antelias, 2004.
  • For a Church Beyond its Walls, Antelias, 2006.
  • Pour un Monde Transformé, Antelias, 2006.
  • Dialogue with Youth Montreal, 2009 (in English and French).
  • Enriching Life with values, Antelias, 2009 (in Armenian).
  • St. Nerses the Gracious and Church Unity, Antelias, 2010 (in English).
  • A Journey of Faith, Hope and Vision, Antelias, 2011 (in English).
  • Taking the Church to the People, Antelias, 2011 (in English).
  • Issues and Perspectives, Antelias, 2013 (in English).

Վերոհիշյալ գրքերից բացի, Վեհափառը ունի բազմաթիվ հոդվածներ, որոնք տպագրված են թէ հայ, և թէ օտար թերթերում և, որոնցից շատեր թարգմանված են զանազան լեզուներով։

Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոս Արամ Ա

1978 թվականից սկսած, Լիբանանի պատմության ու Լիբանանահայ կյանքի ամենից փոթորկոտ շրջանից հետո, Արամ Ա. Կաթողիկոս ձեռնհասությամբ վարում է Լիբանանի Հայոց Առաջնորդի պատասխանատու պաշտոնը։ Իր տասնյոթ տարիների առաջնորդական բազմաթիվ գործունեությունն ու իր կատարած բազմազան իրագործումները ծանոթ են բոլորին։

Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոս[խմբագրել]

Վեհափառ Հայրապետը՝ Կաթողիկոս է ընտրվել 1995 թվականի հունիսի 28-ին։ Օծումը տեղի է ունեցել 1995 թվականի հուլիսի 1-ին, Հայ եկեղեցիների Նվիրապետական բոլոր Աթոռների Գահակալների մասնակցութեամբ:

Արամ Վեհափառը արժանացել է պետությունների, միջազգային կազմակերպությունների, եկեղեցիների և համալսարանների կողմից միջազգային պատվո տիտղոսների և շքանշանների: Հանդիպումներ է ունեցել բազմաթիվ միջազգային պետական, քաղաքական ու կրոնական դեմքերի հետ։

Կաթողիկոսական Գահ բարձրանալուց ի վեր Արամ Ա. Կաթողիկոս լուծել է Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսության առաքելության վերակազմակերպման ու վերածաղկման աշխատանքին։ Այս ամենի հետ անհրաժեշտ է հիշել նաև Կաթողիկոսարանում նոր բաժանմունքների հաստատումը, որոնք ազգային, միջ-եկեղեցական ու միջ-կրոնական մակարդակներով ընդարձակեցին Կաթողիկոսության գործունեությունը։

Անհրաժեշտ է անդրադառնալ նաև շինարարական լայնածավալ գործունեությանը, որ թափ ստացավ Վեհափառ Հայրապետի գահակալության առաջին տարիներից սկսած։ Կաթողիկոսարանի ու Դպրեվանքի արտաքին ու ներքին շինարարական աշխատանքները նոր երևոոյթ տվեցին երկու հաստատություններին։ Այս գծով հարկ է հիշել՝ միաբանական շենքը, Եպիսկոպոսների հատուկ բաժինը, գրախանութի բաժանմունքը, հյուրանոցը, Արխիվատունը, Քահանայաց հատուկ բաժինը, և այլն։

Կաթողիկոսարանի ներքին կյանքին ու գործունեության վերակազմակերպմանն ու վերաաշխուժացմանը նպաստող ազդակներ եղան ազգային-եկեղեցական, միջ-եկեղեցական, միջ-կրոնական, մշակութային, կրթական ու ընկերային ծառայության բնագավառներում կազմակերպված հանդիպումները, համագումարները, երկար ընթացք ունեցող ծրագրերն ու այլ հեռանկարները։

Աղբյուրներ[խմբագրել]