Ամերիկա-մեքսիկական պատերազմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ամերիկա-մեքսիկական պատերազմ
Battle of Veracruz.jpg
Վերակրուսի ճակատամարտը, Կառլ Նեբել (en)
Թվական 1846–1848
Վայր Տեխաս,Կալիֆորնիա, Կենտորնական Հյուսիսային Արևելյան Մեքսիկա,Մեխիկո
Արդյունք ԱՄՆ-ի լիակատար հաղթանակ, Գուադելուպե-Իդալգո պայմանագիր, Մեքսիկայի զիճումներ
Հակառակորդներ
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ Մեքսիկա Մեքսիկա
Հրամանատարներ
Զաքարի Թեյլոր, Ուինֆիլդ Սքոթ, Սթիվեն Քիրնի Անտոնիո Լոպես դե Սանտա-Աննա, Մարիանո Արիստա, Պեդրո դե Ամպուդիա
Կողմերի ուժեր
7 001–43 000 18 000–40 000
Ռազմական կորուստներ
13 283 զոհ 25 000 սպանված կամ վիրավոր

Ամերիկա-մեքսիկական պատերազմ, պատերազմ ԱՄՆ-ի և Մեքսիկայի միջև, ԱՄՆ-ում հայտնի է Մեքսիկական պատերազմ անվանումով, իսկ Մեքսիկայում որպես ԱՄՆ-ի ագրեսիա Մեքսիկայի դեմ: Պատերազմը տեղի է ունեցել տարածքային վեճի պատճառով. այն առաջացել էր Տեխաս նահանգի պատճառով, որը 1845 թվականին անջատվել էր Մեքսիկայից և իրեն հռչակել որպես անկախ պետություն։

Սկզբնական շրջանում Մեքսիկան հրաժարվում էր ճանաչել Տեխասի անկախությունը, սակայն հետագայում, երբ ԱՄՆ-ի զորքերը մտան Տեխաս և Տեխասի անջատումը Մեքսիկայից դարձավ անհերքելի փաստ, Մեքսիկան համաձայնեց ճանաչել Տեխասի նահանգը, բայց ոչ թե որպես ԱՄՆ-ի մի մաս, այլ անկախ պետություն, որն էլ դարձավ պատերազմի պատճառ, իսկ առիթը եղավ այն, որ ԱՄՆ-ն համարում էր, թե Նուեսես և Ռիո-Գրանդե գետերի միջև ընկած տարածքը Տեխասի հետ միասին անկախացել է և միացել իրեն, իսկ Մեքսիկան պնդում էր, թե երբևէ այդ տարածքը Տեխասի մեջ չի մտել։

Արդյունք[խմբագրել]

Պատերազմը տևեց երկու տարի և ավարտվեց ԱՄՆ-ի լիակատար հաղթանակով, պայմանագիրը կնքվեց 1848 թվականի փետրվարի 2-ին Գուդալուպե-Իդալգոյում, որով ԱՄՆ-ին անցավ Տեխասը, Կալիֆորնիան,Նեվադան, Յուտան և Վաիոմինգայի և Նյու Մեխիկոյի մի մասը, փոխարենը ԱՄՆ-ն Մեքսիկային վճարեց 18 միլլիոն դոլլար, որը ներկայիս փոխարժեքով կազմում է մոտ 627 միլլիոն դոլլար։

Տես նաև[խմբագրել]

Գրականություն[խմբագրել]

Սկզբնաղբյուրներ[խմբագրել]

Ամփոփումենր[խմբագրել]

  • Bauer K. Jack. The Mexican War, 1846 - 1848. Macmillan, 1974.
  • Crawford, Mark; Heidler, Jeanne T.; Heidler, David Stephen, eds. Encyclopedia of the Mexican-American War (1999) (ISBN 1-57607-059-X)
  • De Voto, Bernard, Year of Decision 1846 (1942)
  • Mayers, David; Fernández Bravo, Sergio A., «La guerra con México y los disidentes estadounidenses, 1846—1848» [The War with Mexico and US Dissenters, 1846-48]. Secuencia [Mexico] 2004 (59)։ 32-70. Issn: 0186-0348
  • Meed, Douglas. The Mexican War, 1846 - 1848 (2003). A short survey.
  • Rodríguez Díaz, María Del Rosario. «Mexico’s Vision of Manifest Destiny During the 1847 War» Journal of Popular Culture 2001 35(2)։ 41-50. Issn: 0022-3840
  • Smith, Justin Harvey. The War with Mexico. 2 vol (1919). Pulitzer Prize winner.

Ռազմական գրականություն[խմբագրել]

  • Bauer K. Jack. Zachary Taylor: Soldier, Planter, Statesman of the Old Southwest. Louisiana State University Press, 1985.
  • Eisenhower, John. So Far From God: The U.S. War with Mexico, Random House (New York; 1989)
  • Frazier, Donald S. The U.S. and Mexico at War, Macmillan (1998)
  • Hamilton, Holman, Zachary Taylor: Soldier of the Republic , (1941)
  • Johnson, Timothy D. Winfield Scott: The Quest for Military Glory, University Press of Kansas (1998)
  • Foos, Paul. A Short, Offhand, Killing Affair: Soldiers and Social Conflict during the Mexican-American War (2002)
  • Lewis, Lloyd. Captain Sam Grant (1950)
  • Winders, Richard Price. Mr. Polk’s Army Texas A&M Press (College Station, 1997)

Քաղաքական և դիվանագիտական գրականություն[խմբագրել]

  • Albert J. Beveridge; Abraham Lincoln, 1809 - 1858. Volume: 1. 1928.
  • Brack, Gene M. Mexico Views Manifest Destiny, 1821 - 1846: An Essay on the Origins of the Mexican War (1975).
  • Fowler, Will. Tornel and Santa Anna: The Writer and the Caudillo, Mexico, 1795 - 1853 (2000)
  • Gleijeses, Piero. «A Brush with Mexico» Diplomatic History 2005 29(2)։ 223—254. Issn: 0145-2096 debates in Washington before war
  • Graebner, Norman A. Empire on the Pacific: A Study in American Continental Expansion. New York: Ronald Press, 1955.
  • Graebner, Norman A. «Lessons of the Mexican War.» Pacific Historical Review 47 (1978)։ 325-42.
  • Graebner, Norman A. «The Mexican War: A Study in Causation.» Pacific Historical Review 49 (1980)։ 405-26.
  • Krauze, Enrique. Mexico: Biography of Power, Harpers: 1997
  • Pletcher David M. The Diplomacy of Annexation: Texas, Oregon, and the Mexican War. University of Missouri Press, 1973.
  • Price, Glenn W. Origins of the War with Mexico: The Polk-Stockton Intrigue. University of Texas Press, 1967.
  • Robinson, Cecil, The View From Chapultepec: Mexican Writers on the Mexican-American War, University of Arizona Press (Tucson, 1989)
  • Ruiz, Ramon Eduardo. Triumph and Tragedy: A History of the Mexican People, Norton 1992
  • Schroeder John H. Mr. Polk’s War: American Opposition and Dissent, 1846 - 1848. University of Wisconsin Press, 1973.
  • Sellers Charles G. James K. Polk: Continentalist, 1843 - 1846 Princeton University Press, 1966.
  • Smith, Justin Harvey. The War with Mexico. 2 vol (1919). Pulitzer Prize winner.
  • Weinberg Albert K. Manifest Destiny: A Study of Nationalist Expansionism in American History Johns Hopkins University Press, 1935.
  • Yanez, Agustin. Santa Anna: Espectro de una sociedad (1996)

Արտաքին հղումենր[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]