Աքվիտանիա (երկրամաս)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Ակվիտանիա (երկրամաս)ից)
1rightarrow.png  Տես նաև Աքվիտանիա (այլ կիրառումներ) 
Picto infobox map.png
Աքվիտանիա
ֆր.՝ Aquitaine
Զինանշան
Blason de l'Aquitaine et de la Guyenne.svg
Դրոշ
Flag of Aquitaine.svg
Երկիր Ֆրանսիա Ֆրանսիա (պ)
Վարչկենտրոն Բորդո
Խորհրդի նախագահ Ալեն Րուսե
Բնակչություն (2008) 3 150 890
Խտություն 76,3 մարդ/կմ²
Տարածք 41 308 km կմ²
Աքվիտանիա վարչական միավորը երկրի քարտեզին
aquitaine.fr Պաշտոնական կայք


Աքվիտանիան (ֆրանսերեն՝ Aquitaine, բասկերեն՝ Akitania) Ֆրանսիայի շրջաններից մեկն է, գտնվում է երկրի հարավ-արևմտյան մասում, Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։

Աքվիտանիան կազմված է հինգ բաժիններից (ֆրանսերեն՝ Départament)՝ Դորդոնիա (Dordogne), Ժիրոնդա (Gironde), Լո-է-Գարոն (Lot et Garonne), Լանդ (Landes) և Ատլանտյան Պիրենեյներ (Pyrénées Atlantiques), վերջինս հարակից է Իսպանիաին՝ Պիրենեյներ լեռնաշղթայով, և իր հերթին բաժանվում է երկու պատմական մասի՝ Բասկերի երկիր (Pays Basque) և Բեարն (Béarn)։ Աքվիտանիայի մարզկենտրոնը Բորդոն է (ֆրանսերեն՝ Bordeaux)։

Մարզի խոշոր ագլոմերացիաներն են մարզկենտրոն Բորդոն, ԲԱԲը (Բայոն (Bayonne), Անգլե (Anglet), Բիարրից (Biarritz)) և Պոն (Pau))։

Պատմություն[խմբագրել]

Աքվիտանիայի պատմություն

Լեյր գետը Միոսում

Աշխարհագրություն[խմբագրել]

Աքվիտանիա լատիներենից թարգմանած նշանակում է Ջրերի երկիր։
Մարզի խոշոր գետերն են
Գարոնա (Garonne) 647կմ
Դորդոնիա (Dordogne) 483կմ
Լո (Lot) 481կմ
Ադուր (Adour) 335կմ
Լեյր (Leyre) 118կմ
Բիդասսոա (Bidassoa) 75կմ
Նիվել (Nivelle) 45կմ

Լանդերի անտառը
Օսսոի լեռնագագաթը Գենտավ լճից

Աքվիտանիայում է գտնվում Արևմտյան Եվրոպայի ամենամեծ անտառը՝ Լանդերի սոճու անտառը։ Մարզի հարավով է անցնում Պիրենյան լեռնաշղթան՝ մարզում ամենաբարձր Օսսո լեռնագագաթով (Pic du Midi d'Ossau, 2.884մ)։ Աքվիտանիայի հյուսիսում է նաև գտնվում Ֆրանսիայի ամենամեծ լիճը՝ Կարկանս-Հուրտին (Lac de Hourtin et de Carcans 56,67 կմ²)։

Տուրիզմ[խմբագրել]

Աքվիտանիաում է գտնվում աշխարհի ամենահայտնի գինու տեսակը Բորդոն, որը համարվում է մարզի հպարտություններից մեկը։ Եթե Ֆրանսիայի հարավ-արևելյան ծովափնյա մասը անվանում են Կապույտ ափ (ֆրանսերեն՝ Côte d'Azur ), ապա Աքվիտանիաի ատլանտյան ափը՝ արծաթյա ափ (ֆրանսերեն՝ Côte d'Argent)։ Ունենալով պատմամշակույթային հարուստ ժառանգություն և շատ բարենպաստ աշխարհագրական դիրք, Աքվիտանիան համարվում է երկրի ամենա տուրիստական մարզերից մեկը։ Մարզի հիմնական տուրիստներն են անգլիացիներերը՝ Պերիգորդում (Pèrigord) և Բորդոում, գերմանացիներն ու հոլլանդացիները մարզի ծովափնյա շրջաններում և իսպանացիները Բասկերի երկրում։

Հենդայի Երկվորյակները

Աքվիտանիաի ծովափնյա քաղաքները (հյուսիսից-հարավ)
Սուլակ
Մոնտալիվէ
Հուրտէն
Կարկան
Պորժ
Լականո
Կապ-Ֆերրէ
Արկաշոն
Պիլա
Բիսկարոս
Միմիզան
Կոնտիս
Սենտ-Ժիրոնս
Մոլիեց-է-Մաա
Վիյո-Բուկո
Հոսսեգոր
Կապբրետոն
Բիարրից
Անգլետ
Սենտ-Ժան-դը-Լյուզ
Հենդայ

Էսպելետի ծիծակը

Գաստրոնոմիա[խմբագրել]

Աքվիտանիան ունի հարուստ խոհանոց, տեղական մթերքներից են Բորդո գինիները (vins de Bordeaux), պերիգուրդիան և Լանդերի ֆուա գրան (Foie gras), Բայոնի ապխտած միսը (Jambon de Bayonne), Աժենի սալորաչիրը (Pruneaux d'Agen), Էսպելետի ծիծակը (Piment d'Espelette), Բորդոի կանելեն (Canelés de Bordeaux) և այլն Բացի աշխարահահռչակ Բորդոից մարզում կան նաև այլ գինեգործ շրջաններ՝ Բերժերակը (Bergereac), Տուրսանը (Tursan), Իրուլեգին (Irouléguy), Ժուրանսոնը (Jurançon), Բեարնը (Béarn)։ Այլ ալկոհոլային խմիչքներից են Արմանիակը (Armagnac), Իզարրան (Izarra), Գասկոնիաի Ֆլոկը (Floc de Gascogne) և այլն։

Լեզուներ, բառբառներ[խմբագրել]

Մարզը ունի հարուստ պատմամշկութային նշանակություն, Աքվիտանիաում բացի ֆրանսերենից խոսում են այլ տեղական լեզուներով, այն է բասկերեն, օքսիտաներեն, սանտօնժերեն, այս լեզուներն իրենց հերթին բաժանվում են բառբառների ( գասկոներեն, բեարներեն և այլն )։

Երկլեզու ցուցանակ Բասկերի երկրում

Սպորտ[խմբագրել]

Աքվիտանիան սպորտի երկիր է, աշխարհին հայտնի է Ֆրանսիայի ներկայիս չեմպիոն Բորդոի ֆուտբոլային ակումբը (Les Girondins de Bordeaux), ինչպես նաև Բայոնի, Բիարրիցի ռեգբին. Գտնվելով օվկիանոսի և լեռների միջև Աքվիտանիան ունի բարձրագույն ջրային և լեռնային սպորտկենտրոններ։ Բայց Աքվիտանիան նախ և առաջ առանձնանում է իր ավանդական, ժողովրդական սպորտաձևրով, ինչպիսիք են Լանդերի ցլամարտը, բասկերի պելոտան (la pelote basque) և ուժային խաղերը։

Կորրիդա Մոնտ-դը-Մարսանում

Տարածքը՝ 41.309կմ²

Բնակչությունը՝ 3.150.890 մարդ (2007)

Մարզկենտրոն՝ Բորդո

Մարզպետ՝ Ալեն Ռուսսե (Alain Rousset)

Շրջկենտրոններ.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]