Ալեքսանդր Նելիդով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Nelidov Alexandr (1835-1910).jpg

Ալեքսանդր Իվանովիչ Նելիդով (ռուսերեն` Александр Иванович Нели́дов, 1835, հունիսի 11 - 1910, սեպտեմբերի 7, Փարիզ), ռուս դիվանագետ։

1877-78-ի ռուս-թուրքական պատերազմից առաջ` Կ. Պոլսի ռուսական դեսպանության խորհրդական, պատերազմի ժամանակ` Բալկանյան թերակղզում գործող բանակի գլխավոր հրամանատարի դիվանագիտական գրասենյակի պետ, 1883-97-ին` դեսպան Թուրքիայում։ 1877-ի նոյեմբերին կազմել է Թուրքիայի հետ հաշտության նախնական պայմանները, որոնք ընկան նրա ստորագրած` 1877-ի Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի հիմքում։

19-րդ դարի 90-ական թվականների կեսին ակտիվ դիրքորոշում է ունեցել Հայկական հարցում։ Հայկական ջարդերի կապակցությամբ ռուսական կառավարությանը հորդորել է (1895-ի հոկտեմբերի 12) օգնություն ցույց տալ աղետյալներին։ 1895-ի նոյեմբերի 11-ինտերությունների ներկայացուցիչների ժողովում խորհուրդ է տվել դեսպաններին` համոզել իրենց կառավարություններին ռազմանավեր մտցնել Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցները։ Նրա կարծիքով, այդ քայլը կզսպեր սուլթանին և հնարավորություն կընձեռեր խուսափել քաղաքական բարդություններից։ Ընդհանրապես Նելիդովը կրքոտ կողմնակից էր Ռուսաստանի կողմից սևծովյան նեղուցների գրավման և իր խորհուրդներով Նիկոլայ Երկրորդ ցարին մղում էր այդ քայլին։ Բայց Ֆրանսիայի ընդդիմադիր դիրքորոշումն ու Ռուսաստանի ֆինանսների նախարար Ս. Վիտտեի ուժեղ հակազդեցությունը ցարին հետ պահեցին (1896) այդ քայլից։ Նելիդովի 1895-96-ի հաղորդագրությունները Կ. Պոլսի հայկական ջարդերի մասին փաստական հարուստ նյութ են պարունակում և կարևոր սկզբնաղբյուր են Օսմանյան կայսրությունում հայերի վիճակը ուսումնասիրելու համար։[1]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Ա. Կիրակոսյան։ «Հայկական հարց» հանրագիտարան, Ե., 1996, էջ 354