Ալեքսանդր Բուտլերով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ալեքսանդր Բուտլերով Միխայլովիչ
Алекса́ндр Миха́йлович Бу́тлеров
Butlerov A.png
(քիմիկոս)
Անունը Ալեքսանդր Բուտլերով Միխայլովիչ
Բնօրինակ
անունը
Алекса́ндр Миха́йлович Бу́тлеров
Ծնվել է սեպտեմբերի 15, 1828
Ծննդավայր Չիստոպոլ (Թաթարստան)
Մահացել է օգոստոսի 17, 1886
Մահվան վայր Բուտլերովկա

(Թաթարստանի Ալեքսեևյան շրջան)

Ալեքսանդր Բուտլերով (ռուս.` Алекса́ндр Миха́йлович Бу́тлеров, ծնվ. 1828թ. սեպտեմբերի 15, Չիստոպոլ, Թաթարստան - մահ. 1886թ. օգոստոսի 17, Բուտլերովկա, Թաթարստանի Ալեքսեևյան շրջան), ռուս քիմիկոս։

Ալեքսանդր Բուտլերովը տվել է օրգանական նյութերի կառուցվածքի տեսությունը, առաջինը բացատրել իզոմերիայի երևույթը, հիմնադրել ռուսական քիմիական դպրոցը։ 1849թ. ավարտել է Կազանի համալսարանը։ Աշխատել է Փարիզում՝ ֆրանսիացի քիմիկոս Շառլ Վյուրցի քիմիական աշխատանոցում։ Սինթեզել է ուրոտրոպինը և ֆորմալդեհիդի պոլիմերը, որից հետագայում ստացել են առաջին արհեստական շաքարանման նյութը։ 1861թ. «Նյութերի քիմիական կառուցվածքի մասին» զեկուցման մեջ շարադրել, իսկ 1871թ. վերջնականապես ձևակերպել է օրգանական միացությունների կառուցվածքի տեսության իր կանխադրույթները։ Ըստ այդ տեսության՝ օրգանական նյութերի հատկությունները պայմանավորված են մոլեկուլներում ատոմների հաջորդականության կարգով և նրանց փոխազդեցության բնույթով։ Բուտլերովի կանխադրույթներից բխում էին օրգանական նյութերի քիմիական կառույցի դասական տեսության մյուս բոլոր դրույթները։ Նա տվեց նաև քիմիական կառուցվածքի որոշման եղանակն ու ձևակերպեց դրա իրականացման կանոնը։

Բուտլերովն առաջինն է կատարել պոլիմերման շարժընթացի համակարգված ուսումնասիրություններ, որոնց արդյունքների հիման վրա հետագայում մշակվել է սինթետիկ կաուչուկի ստացման արդյունաբերական եղանակ։

Իզոմերիան նույն բաղադրությամբ և մոլեկուլային միևնույն զանգվածով տարբեր նյութերի գոյության երևույթն է, որոնք միմիանցից տարբերվում են և՛ կառուցվածքով (խմբերի տարածական դասավորությամբ), և՛ ֆիզիկական ու քիմիական հատկություններով ։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան, 2008, էջ 195։