Ալեքսանդրիայի գրադարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ancientlibraryalex.jpg

Ալեքսանդրիայի գրադարան, անտիկ ժամանակաշրջանի մեծագույն գրադարաններից մեկը, գործել է Ալեքսանդրիայի մուսեյոնին` հելլենիստական գիտության կենտրոնին կից։ Հիմնադրվել է մ.թ.ա 3-րդ դարում Պտղոմեոս II Եղբայրասերի իշխանության տարիներին։ Գրադարանում պահվել են ենթադրաբար 400 հազարից 700 հազար պապիրուսի գալարների վրա գրված ձեռագրեր։ Գրադարանի առաջին պահապանը եղել է Զենոդոտոս Եփեսացին (մինչև մ.թ.ա. 234 թ.), նրանից հետո՝ Էրատոսթենես Կիրենացին (մ.թ.ա. 236 -ից առ 195 թթ.), Արիստոփանես Բյուզանդացին (մ.թ.ա. 185 - 180թթ) և Արիստարքոս Սամոփրակիացին (մինչև մ.թ.ա. 146 թ.)։ Գրադարանում աշխատել են հելլենիստական դարաշրջանի այլ նշանավոր գիտնականներ, այդ թվում Եվկլիդեսը։

Մ.թ.ա. 48 - 47 թթ. Հուլիոս Կեսարի կողմից Եգիպտոսում վարած ռամզական գործողությունների ընթացքում գրադարանում տեղի է ունենում հրդեհ, որի հետևանքով գրքերի մի մասը ոչնչանում է։ Հետագայում գրադարանի շենքը վերականգնվում է և Մարկոս Անտոնիուսը վերականգնում է նրա գրքային ֆոնդը հելլենիստական աշխարհի մեկ այլ խոշոր գրաքային հավաքածուի՝ Պերգամոնի գրադարանի հաշվին։

Հետագա դարերին գրադարանը մի քանի անգամ ենթարկվում է հրդեհների, որոնց հետևանքով նրա գրքային ֆոնդը հետզհետե նվազում է։ Այսպես, Ալեքսանդրայի գրադարանը հրդեհվել է մ.թ. 216 թ., երբ հռոմեական կայսր Կարակալլան թույլ է տվել իր զինվորներին ավարի ենթարկել Ալեքսանդրան, նաև 273 թ., երբ հռոմեական կայսր Ավրելիանոսը գրավել է Ալեքսանդրիան Պալմիրայի Զենոբիա թագուհուց։ IV դարում պահպանված գրքերի մի զգալի մասը տեղափոխվում է Կոստանդնուպոլիս։

Ներկա վիճակը[խմբագրել]

2002 թվականին Ալեքսանդրիայում` նախկին գրադարանի տեղում, հիմնվել է նոր Ալեքսանդրիայի գրադարանը, որը պետք է վերականգնի նախկինի համբավը և բոլոր գիտելիք ձեռք բերել ցանկացողներին ազատ մուտք տա իր հարստությանը։