Ալբինիզմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ալբինոս
Ալբինոս
Ալբինոսի աչքեր
Ալբինոկատու
Ալբինոհավ

Ալբինիզմ (լատ.՝ albus, սպիատակ) ի ծնե մաշկի պիգմենտների բացակայություն: Տարբերակվում են ալբինիզմի լրիվ և մասնակի դեպքեր։

Ալբինոսների նկարագրությունը[խմբագրել]

Ալբինոսների մաշկը սպիտակավարդագույն է, մազերն սպիտակ են, աչքերը կարմիր: Նրանց մաշկը արևի տակ ոչ թե մգանում, այլ այրվում է: Լսնամաշկությամբ (ալբինիզմ) տառապող անձանց մոտ նկատվում է լուսավախություն, քանի որ լույսի ճառագայթները նրանց աչքի մեջ թափանցում են ոչ միայն բբի, այլև գունակազուրկ ծիածանաթաղանթի միջոցով:

Միջնադարում նրանց այրում էին կրակի վրա համարելով սատանայի օգնականներ։ Շատ աֆրկյան երկրներում նրանց վտանգ է սպառնում։ Տեղի գուշակները համարում են որ նրանք ունեն մեծ ուժ և նրանց սպանելու համար մեծ գումարներ են վճարում: Հաճախ մեկ ալբինոսի համար ավելի շատ են վճարում քան մեկ աֆրիկացու ամբողջ տարվա աշխատածը։ Նրանց համար հաճախ կառուցում են տներ որտեղ նրանք ապահովություն և կրթություն են ստանում: Վիճակագրության համաձայն սևամորթերի մոտ ավելի շատ են ծնվում քան եվրոպացիների շրջանում։ Սպիտակամաշկ երեխաների 3000-ից մեկը ալբինոս է: Այսպիսի երեխա ծնվում է եթե երկու ծնողներն էլ ունենում են այսպիսի գեն, որը ռեցեսիվ է: Ալբինիզմը հազվադեպ հանդիպող բնածին դրսևորում է, որն արտահայտվում է գունային լրիվ բացակայությամբ: Ալբինիզմը ոչ հազվադեպ զուգորդվում է զարգացման այլ արատների հետ` խուլ-համրություն, էպիլեպսիա, գաճաճություն և այլն։ Պիգմենտի բացակայության պատճառով ալբինոսները չափազանց զգայուն են ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների նկատմամբ:

Ինչպես է առաջանում ալբինիզմը[խմբագրել]

Ըստ գիտնականների՝ ալբինիզմը առաջանում է օրգանիզմում տիրոզինազ ֆերմենտների բացակայության արդյունքում: Այդ ֆերմենտը սինթեզում է նյութ, որը պատասխանատու է մարմնի նորմալ գունավորման համար: Լսնամաշկություն, լսնամորթություն` մարդու և կենդանիների, գունազրկություն, կանաչատություն (բույսերի)՝ մարդկանց և կենդանիների մաշկի, մազերի, աչքի ծիածանաթաղանթի բնական գունավորման (պիգմենտացիայի) բացակայություն:

Բույսերի ալբինիզմ[խմբագրել]

Բույսերի մեջ՝ ամբողջ բույսի կամ դրա առանձին մասերի կանաչ գունավորման խիստ սակավություն կամ բացակայություն: Լուսավախության վերացման համար խորհուրդ է տրվում կրել (անպայման ակնաբույժի ցուցումով) լուսազտիչներով ակնոց: Ալբինիզմը բավական հազվադեպ երևույթ է բնության մեջ։ Յուրաքանչյուր 20 հազար ծննդաբերությանը բաժին է ընկնում իսկական ալբինոսի մոտավորապես մեկ ծնունդ։

Առաջին ալբինոսներ[խմբագրել]

Առաջին անգամ ալբինոսներին մեր թվարկության 1-ին դարում նկարագրել է Պլինիոս Կրտսերը:

Ալբինոսները Աֆրիկայում[խմբագրել]

Աֆրիկայում մերժում են սպիտակ նեգրերին: Նրանց համարում են սատանայի զավակներ և ատում շատ ավելի, քան սպիտակամորթ եվրոպացիներին ու ամերիկացիներին։ Եղել են դեպքեր, երբ տեղացի ալբինոսներին գանահարել են: Որոշ երկրներում հակված են ալբինոսների աստվածային ծագմանը: Հնդկացիներն իրենց սպիտակամորթ ու ճերմակահեր զավակներին անվանում էին «լուսնի որդիներ» և ծննդյան օրվանից մեծարում ցեղի ամենահարգելի մարդկանց համահավասար։