Աթանաս Ալեքսանդրացի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Աթանաս[1] Ալեքսանդրացի (հուն.՝ Ἀθανάσιος, Athanásios, նաև՝ սուրբ Աթանաս Մեծ, շուրջ 298թ., Ալեքսանդրիա - 373թ., Ալեքսանդրիա), ընդհանրական եկեղեցու հայրապետ, Հայ առաքելական եկեղեցու կողմից տոնելի սուրբ, Ալեքսանդրիայի պատրիարք (326-ից), աստվածաբան։ Հայտնի է որպես արիոսականության առավել եռանդուն ընդդիմախոսներից մեկը։ Նրան է վերագրվում Աթանասյան հավատո հանգանակի կազմումը։

Հույն քրիստոնյա ընտանիքից է։ 325 թ.կայացած Նիկիայի Ա տիեզերական ժողովում լուրջ հակահարված է հասցրել Արիոսին ու նրա հետևորդներին։ Իր ողջ կյանքի ընթացքում պայքարել է արիոսականության դեմ՝ պաշտպանելով նիկիական դավանանքը։ Հալածվել է արիոսականության ընդունած հռոմեական կայսրերի կողմից՝ իր եպիսկոպոսական 47 տարիներից 15-ը անցկացնելով աքսորում։

Աթանաս Ալեքսանդրացու երկերը բացառիկ կարևոր դեր են կատարել Հայ եկեղեցու որդեգրած դավանական դրության, քրիստոսաբանության և երրորդաբանության մեջ։ Նրա աշխատությունների զգալի մասը (ճառեր, թղթեր, մեկնություններ և այլն) հայերեն է թարգմանվել V- VIII դդ ընթացքում։

Հայ եկեղեցին Աթանաս Ալեքսանդրաց հիշատակը տոնում է տարին 2 անգամ՝ հունվարին և հոկտեմբերի վերջին շաբաթ օրը՝ «երկոտասան վարդապետաց» հետ։

Հիմնական աշխատությունները[խմբագրել]

  • «Երկու ճառ ընդդեմ հեթանոսների» (317–319)։
  • Անտոն Անապատականի վարքը (մոտ 356–357)
  • «Յաղագս ամենասուրբ Երրորդութեան»,
  • «Ի Հոգին Աստուծոյ»,
  • «Յաղագս մարմնաւորութեանն Որդւոյն և Սրբոյ Երրորդութեանն»,
  • «Յաղագս փրկական յայտնութեանն Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի, ընդդեմ Մարկիոնի»,
  • «Ի ծնունդն Քրիստոսի»

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ "Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում", Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք, 57։ ISBN 99941-56-03-9։ 
  • «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո: CC-BY-SA-icon-80x15.png