Ազերի լեզու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ազերի լեզու (նաև՝ ազարի, ադարի; آذری Āḏarī /ɑːzæri/, արաբ.՝ al-āḏarīya‎‎) Ատրպատականի անհետացած հին հնդևորապական լեզու[1], պատկանում էր իրանական լեզուների հյուսիս-արևմտյան ենթախմբին։ Ազերի լեզվով խոսում էին ժամանակակից Ադրբեջանական Հանրապետության հարավային մասում (մասնավորապես ներկայում թալիշների կողմից բնակեցված տարածքներում, որոնք հավանաբար ազերիացիների ժառանգներն են) և ներկայիս Իրանի Արդաբիլ, Արևելյան Ադրբեջան, Արևմտյան Ադրբեջան և Զանջան նահանգներում (ընդ որում Արդաբիլում նույնպես կան թալիշախոս տարածքներ)։ Ամենայն հավանականությամբ լեզուն գոյություն է ունեցել մինչև 17-րդ դարը, իսկ հետո նրա տեղը զբաղեցրել է թյուրքական լեզվախմբի ադրբեջաներենը: Համարվում է, որ ազարին միասնական լեզու չէր, այլ ընդգրկում էր տվյալ տարածքում տարածված բարբառների մի խումբ։ Սկսած 11-րդ դարից ազերի լեզվով խոսողների թիվը սկսում է նվազել, ինչը բացատրվում է Ատրպատականի աստճանաբար թյուրքայնականացման պատճառով։ Այժմ իրանական բարբառներով խոսում են ներկայիս Իրանական Ատրպատականի մի քանի լեզվաբանական էնկլավներոմ։ Որոշ գիտնականներ կարծում են, որ այդ բարբառները հնագույն ազերի բառբարների խմբի ուղիղ շարունակությունն է, իսկ մյուսները կարծում են, որ դրանք ամբողջականապես անհետացել են[2]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Ասիայի ժողովուրդների ինստիտուտ (ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա) // «Ասիայի ժողովուրդների ինստիտուտի կարճ հաղորդագրություններ», (Краткие сообщения Института народов Азии), հատոր 30 // {{{վայր}}}: Изд-во Восточной лит-ры, 1961.
  2. Բ.Վ. Հեննինգ, «Ատրպատականի հին լեզուն» (The Ancient Language of Azarbaijan)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]